भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 208, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 208

१८८ वासवदत्ता लनाभिलाषसंचरन्नक्रचक्रं (स्तिमिततिमि)तिमिङ्गिलकुलं (क- दलीवनवात) विलुलित (ऐला) लवलीलवङ्ग (मातुलुङ्ग¹) गुल्म (गह- नं) ऊर्मिमारुत(मर्मरिततरलतरो)त्ताल (ताली² वनचरित³) जल- मानुषमिथुनमृदित[सलिल]पुलिनबालशैवालं प्रवाळांकुरको- टिपाटितमुखखिन्नशंखनख(मुखरखरशिखरवि)लिखि- ततट(रेखं) खगेश्वरगोत्रपत्ररथपटलकलिलसलिलं अद्या- ऽप्य् अनिर्मुक्तमन्दरमथनसंस्कारम् इवा "वर्तभ्रान्तिभिः साप[269]स्मारम् इव (सितफेनसञ्चयैः) ससुरा(गन्धम्) इवै- ("लापरिमलैः सघोषम्) इव गर्जितैः सखेदम् इव (नागनिश्व़ा- सैः) सभ्रू(भङ्गं⁴) इव तरङ्गैः साळानस्तम्भम् इव राम- सेतुना कुम्भीनसीकुक्षिमू इव लवणोत्पत्तिस्थानं व्याकरणम् इव [वितत⁵]स्त्रीनदीकृत्यबहुलं राजकुलम् इव दृश्यमानम- हापात्रं हस्तिबन्धम् इव वारिगतानेकना[270]ग(106)मुच्य- मान(शूत्)कारं विश्वामित्रपुत्रवर्गम् इव अम्भोज(चारु)म- त्स्योपशोभितं सत्पुरुषम् इव गोत्र्(आतिशयं) साधुम् इवा ऽच्यु- तस्थिति रमणीयं सुनृ(पतिं⁶) इव सज्जनक्रमकरं कृतम- न्युम् इव करतोयाप्लुत[271]मुखं विरहिणम् इव चन्दनोद- कषिक्तं विलासिनम् इव नर्मदानुगतं (राशिम् इव समीनकुली- रं शृङ्गारिणम् इवा ऽनेकमुक्ताऽलंकृतं) उद्धृतकालकूटम् अपि प्रकटितविषराशिम् अतिवृद्धम् अपि सुन्दरी[परि]वृत(ओप्⁷)अकण्ठं (107) सुरोत्पत्तिस्थानम् अप्य् असुराधिष्ठितं जल[272][नि]धिम् अपश्यत्. अचिन्तयच् च अहो मे कृतापकारेणा ऽपि विधिना उपकृतिर् एव कृता यद् अयं लोचनगोचरतां (गतस्) समुद्रः तद् अत्र देहं (त्यजामि) [प्रियाविरहाग्निं निर्वापयामि]. यद्य् अप्य् अना- तुरस्या ("त्म⁸)त्यागो न विहितः तथा ऽपि (खलु नः कार्यं) न [खलु] सर्वस् (सर्वं⁹) कार्यम् (एव) करोत्य् [इत्य्¹⁰] असारे सं- सारे. केन किन् [273] (नाम¹¹) न कृतं. तथा हि गुरुदार(हर- ¹ So also Hall's manuscripts E, F, H, and the commentator Jagaddhara. ² Srirangam text and Trichinopoly ed., tālī. ³ Hall's manuscript D also has carita. ⁴ So also Hall's manuscripts A, D, E. ⁵ Hall's manuscripts A, B, C, F, G, H also omit vitata. ⁶ So also Hall's manuscripts A, B, C, E, F, G. ⁷ Cf. parivṛtōpakaṇṭham in Tel. ed. 61, Grantha ed., and Hall's manuscripts B, E. ⁸ So also Hall's manuscripts C, D. ⁹ So also Hall's manuscripts C, D. ¹⁰ Trichinopoly ed., iha. ¹¹ So also Hall's manuscripts C, D, H.