वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 212, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ेंप्रसूने] विरतवारिदे [288] तारतरतारके (वारुणीतिलक)चन्द्र- मसि (स्वादुरसाविले) स्फुरित¹शफर[चक्र]कबलननिभृत(न- रुकबकालीके) मूकमाण्डूकमण्डले संकोचितकञ्चुकिनि का- ञ्चनच्छेदगौर(गोधूमक)शालिशालिनि (उत्)क्रोश(112)दुत्क्रोशे सुरभि[गन्धि²]सौगन्धिकगन्ध(हारिणीहरिणाश्वदरदलिता)- कुमुदामोदिनि [कौमुदीकृतमुदि निर्भरबर्हिणि निष्कूजत्कोय- ष्टीके धृतधार्तराष्ट्रे हृष्टकलमगोपिकागीतसुखितमृगयू- थे कथीकृतयूथिके म्लायमानमालतीमुकुले बन्धूकबान्ध- वे संजातसुजातके विसूत्रितसौत्रामधनुषि स्मेरकाश्मीररजः- [289]पुञ्जपिञ्जरितदशदिशि विकस्वरकमले] शरत्समयार- म्भे (विजृम्भमाणे) कन्दर्पकेतुः (तत इतः) परिभ्रमन् (कांश्चिच्छिलामय)पुत्रिकां दृष्ट्वा [कौतुकेन मोहेन शोकावे- गेन मम प्रयानूकारिणी 'ति] करेण पस्पर्श। अथ सा (दृष्टा)- मात्रै ('व) शीला[स्व]भावम् उत्सृज्य [पुनर्³] वासवदत्तास्वरूपं पं (प्र)पेदे। तां (अव)लोक्य कन्दर्पकेतुः [अमृतार्णव- मग्न इव] सु(दृढम्) आलिङ्ग्य (प्रिये वासवदत्ते किमेतदिति) पप्रच्छ। (सा प्रत्युवाच।) आर्यपुत्र अपुण्याया (मन्दभा- ग्याया मम) कृते महाभागो [290] (भवान् उत्सृष्ट)राज्य एकाकी (परिभ्रमन्)जन⁴ इव (अवाङ्मानस)गोचरं दुःखम् अनुब- भूव। [अथ⁵] उपवासादिना (तृषातुरे भवति निद्राशान्ते⁶ प्र- थमप्रबुद्धा 'हम् भवतः फलमूलादिकम्⁷ आहरिष्यामी) 'ति विचिन्त्य फल(आद्य)न्वेषणाय (वने नलवमात्रम्) अगच्छम्। (अथ) क्षणेन [च] तरुगुल्म(अन्तरितम्) [क्रियमाणकायमानिक- निकेतनं विरच्य[291]मानेश्वरगृहम् अवतार्यमाणकण्ठार- कम् आरभ्यमाणपटकूटिकं व्यवस्थाप्यमानवेश्यानिवेशं श्रूयमाणतुरगह्रेषाशतं वाद्यमानविश्रामढक्काशतपुष्क- रम् अन्विष्यमाणस्वादुसलिलाशयं उद्दि[292]श्यमानविपणिकेतु- वंशम्] सेना(निवेशं दृष्ट्वा) किमयम् मम ("कर्षणाय ता- त⁸)व्यूहः समायातः आहोस्विद् आर्यपुत्र(व्यूह) इति (चिन्तयन्तीम्)
पादटिप्पण्यः (Footnotes)
¹ Trichinopoly ed., svādurasāvikalasphurita°. ² Hall’s manuscripts A, D, H also omit gandhi. ³ Hall’s manuscripts D, H also omit punar. ⁴ Srirangam text and Trichinopoly ed., paribhraman prākṛtajana. ⁵ Hall’s manuscripts A, B, D also omit atha. ⁶ Cf. nidrāntē in Hall’s manuscript D. ⁷ Cf. phalamūlādikam in Hall’s manuscripts C, D. ⁸ So also Hall’s manuscripts E, F.