वायु पुराण

[अ० ३० श्लो० ११४-१३३] वायुपुराणम् ६३

( दक्षशापवर्णनम् )

देव्युवाच— भगवन्सर्वदेवेषु प्रभावाभ्यधिको गुणैः । अजेयश्चाप्यधृष्यश्च तेजसा यशसा श्रिया ॥ ११४ अनेन तु महाभाग प्रतिषेधेन भागतः । अतीव दुःखमापन्ना वेपथुश्च ममानघ ॥ ११५ किं नाम दानं नियमं तपो वा कुर्यामहं येन पतिर्ममाद्य । लभेत भागं भगवानाचिन्त्यो यज्ञस्य चार्थमथ वा तृतीयम् ॥ ११६ ॥ एवं ब्रुवाणां भगवानाचिन्त्यः पत्नीं प्रहृष्टः क्षुभितामुवाच । न वेत्सि देवेशि कृशोदराङ्गि किं नाम युक्तं वचनं तवेदम् ॥ ११७ ॥ अहं हि जानामि विशालनेत्रे ध्यानेन सर्वं हि वदन्ति सन्तः । तवाद्य मोहेन महेन्द्रदेवा लोकत्रयं सर्वथा संपमूढम् ॥ ११८ ॥ मामध्वरे शंसितारः स्तुवन्तिः रथंतरे(रं) साम गायन्ति गेयम् । मां ब्राह्मणा ब्रह्मसत्रे यजन्ते ममाध्वर्यवः कल्पयन्ते च भागम् ॥ ११९

देव्युवाच— सुप्राकृतोऽपि भगवान्सर्वस्त्रीजनसंसदि । स्तौति गोपायते वाऽपि स्वमात्मानं न संशयः ॥ १२०

भगवानुवाच— नाऽऽत्मानं स्तौमि देवेशि पश्य त्वमुपगच्छ च । यं स्रक्ष्यामि वरारोहे भागार्थं वरवर्णिनि ॥ १२१ एवमुक्त्वा तु भगवान्पत्नीं पाणैरपि प्रियाम् । सोऽसृजद्भगवान्वक्त्राद्भूतं क्रोधाग्निसंनिभम् ॥ १२२ सहस्रशीर्षं देवं च सहस्रचरणेक्षणम् । सहस्रमुद्गरधरं सहस्रशरपाणिनम् ॥ १२३ शङ्खचक्रगदापाणिं दृप्तकार्मुकधारिणम् । परश्वसिधरं देवं महारौद्रं भयावहम् ॥ १२४ घोररूपेण दीप्यन्तं चन्द्रार्धकृतभूषणम् । वसानं चर्म वैयाघ्रं महरुधिरनिस्रवम् ॥ १२५ दंष्ट्राकरालं विश्रान्तं महावक्त्रं महोदरम् । विद्युज्जिह्वं प्रलम्बोष्ठं लम्बकर्णं दुरासदम् ॥ १२६ कुलिशोद्योतितकरं भाभिर्ज्वलितमूर्धजम् । ज्वालामालापरिक्षिप्तं मुक्तादामविभूषितम् ॥ १२७ तेजसा चैव दीप्यन्तं युगान्तमिव पावकम् । आकर्णदारितास्यान्तं चतुर्दंष्ट्रं भयानकम् ॥ १२८ महाबलं महातेजं महापुरुषमोधिरम् । विश्वहर्तृमहाकायं महान्यग्रोधमण्डलम् ॥ युगपच्चन्द्रशतवद्दीप्यन्तं मन्मथामिवत् ॥ १२९ चतुर्महास्यं सिततीक्ष्णदण्डं महोग्रतेजोबलपौरुषाढ्यम् । युगान्तसूर्याग्निसहस्रभासं सहस्रचन्द्राामलकान्तिकान्तम् ॥ प्रदीप्तसर्वौषधिमन्दराभं सुमेरुकैलासहिमाद्रितुल्यम् ॥ १३० युगाग्निभं महावीर्यं चारुनासं महाहनम् । प्रचण्डगण्डं दीप्ताक्षमभिज्जालाविलाननम् ॥ १३१ मृगेन्द्रकृत्तिवसनं महाभुजंगवेष्टितम् । उष्णीषिणं चन्द्रधरं काचिदुग्रं काचित्समम् ॥ १३२ नानाकुसुममूर्धानं नानागन्धानुलेपनम् । नानारत्नाविचित्राङ्गं नानाभरणभूषितम् ॥ १३३