वायु पुराण

[अ० १०१ श्लो० १५०-१७४] वायुपुराणम् । ४०५ ( भूर्लोकादिव्यवस्थावर्णनम् )

तामसा नरकाः सर्वे यमस्य विषये स्थिताः । येषु दुष्कृतकर्माणः पतन्तीह पृथक्पृथक् ॥ १५० भूमेरधस्तात्ते सर्वे रौरवाद्याः प्रकीर्तिताः । रौरवे कूटसाक्षी तु मिथ्या यश्चाभिशंसति ॥ क्रूरग्रहे पक्षवादी ह्यसत्यः पतते नरः ॥ १५१ रोधे गोघ्नो भ्रूणहा च अग्निदाता पुरस्य च । सूकरे ब्रह्महा मज्जेत्सुरापः स्वर्णतस्करः ॥ १५२ ताले पतेत्क्षत्रियहा हत्वा वैश्यं च दुर्गतिम् । ब्रह्महत्यां च यः कुर्याद्यश्च स्याद्गुरुतल्पगः ॥ १५३ तप्तकुम्भी स्वसागामी तथा राजभटश्च यः । तप्तलोहे चाश्ववणिक्तथा बन्धनरक्षिता ॥ १५४ साध्वीविक्रयकर्ता च वस्तु भक्तं परित्यजेत् । महाज्वाले दुहितरं स्नुषां गच्छति यस्तु वै ॥ १५५ वेदो विक्रीयते येन वेदं दूषयते च यः । गुरूश्चैवावमन्यन्ते वाऽऽक्रोशैस्ताडयन्ति च ॥ १५६ अगम्यगामी च नरो नरकं शबलं व्रजेत् । विमोहे पतिते चौरो मर्यादां यो भिनत्ति वै ॥ १५७ दुरिष्टं कुरुते यस्तु कीटलोहं प्रपद्यते । ( * देवब्राह्मणविद्वेष्टा गुरूणां चाप्यपूजकः ॥ रत्नं दूषयते वस्तु कृमिभक्ष्यं प्रपद्यते ॥ १५८ पर्यश्नाति य एकोऽन्यो ब्राह्मणीं सुहृदः सताम् ) । लालाभक्षे स पतति दुर्गन्धे नरके गतः ॥ १५९ काण्डकर्ता कुलालश्च निष्पहर्ता चिकित्सकः । आरामेष्वग्निदाता यः पतते स विशंसने ॥ १६० असत्प्रतिग्रही यश्च तथैवायाज्ययाजकः । नक्षत्रेर्जीविते यश्च नरो गच्छत्यधोमुखम् ॥ १६१ क्षीरं सुरां च मांसं च लाक्षां गन्धं रसं तिलान् । एवमादीनि विक्रीणन्धोरे पूयवहे पतेत् ॥ १६२ यः कुक्कुटानि बध्नाति मार्जारांस्कूक्रांश्च तान् । पक्षिणश्च मृगांश्छागान्सोऽयेनं नरकं व्रजेत् ॥ अजाविको माहिषकस्तथा चक्रध्वजी च यः । रङ्गोपजीविको विप्रः शाकुनिर्यामयाजकः ॥ १६४ अगारदाही गरदः कुण्डाशी सोमविक्रयी । सुरापो मांसभक्षश्च तथा च पशुघातकः ॥ १६५ विशस्ता महिषादीनां मृगहन्ता तथैव च । पर्वकारश्च सूची च पश्च स्यान्मित्रघातकः ॥ रुधिरान्धे पतन्त्येते एवमाहुर्मनीषिणः ॥ १६६ उपविष्टमेकपङ्क्त्यां विषमं भोजयन्ति ये । पतन्ति तरके घोरे विड्भुजे नात्र संशयः ॥ १६७ मृषावादी नरी पश्च तथा माक्रोशकोऽशुभा । पतति नरके घोरे मूत्राकीर्णे स पापकृत् ॥ १६८ मधुग्राहाभिहन्तारो यान्ति वैतरणीं तराः । उन्मत्ताश्चित्तभग्नाश्च शौचाचारविवर्जिताः ॥ १६९ क्रोधना दुःखदाश्चैव कुहकाकृष्टगामिनः । असिपत्रवने छेदी तथा सौरभ्रिकाश्च ये ॥ कर्तनैश्च विकृष्यन्ते मृगव्याधाः सुदारुणैः ॥ १७० आश्रमप्रत्यवसिता जाग्नज्वाले पतन्ति वै । भोज्यन्ते श्यामशवलैरयस्तुण्डैश्च वायसैः ॥ १७१ इज्याव्रतसमालोपात्सन्दंशे नरके पतित् । स्कन्दते यदि वा स्वमे व्रतिनो ब्रह्मचारिणः ॥ १७२ पुत्रैरध्यापिता ये च पुत्रैराज्ञापिपाश्च ये । ते सर्वे मरके यान्ति नियतं तु श्वभोजने ॥ १७३ वर्णाश्रमविरुद्धाभि क्रोधहर्षसमन्विताः । कर्माणि ये तु कुर्वन्ति सर्वे निरयगामिनः (ण) ॥ १७४

---

* धनुश्चिह्नान्तर्गतग्रन्थः ख. पुस्तके नास्ति ।