वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

संस्कृतटीका-भाषाटीकासमेत । ( १११ ) स्वरूपस्य तद्दृशिस्वरूपं साक्षिरूपमित्यर्थः । तदुक्तं भगवता 'उपद्रष्टानुमंता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ॥ परमात्मेति चाप्यु- क्तो देहेस्मिन्पुरुषः परः” इति।पुनः किंरूपं तत् गगनोपमं गग- नं उपमा दृष्टांतो यस्य तद्गगनोपमं गगनवन्निर्लेपस्वरूपमित्यर्थः तथा च भगवद्वचनं “तथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते” इति। यद्वा गगनोपमं गगनवदमूर्तस्वरूपमित्यर्थः“आकाशशरीरं ब्रह्म”इतिश्रुतेः।पुनः किंभूतं सकृदेकदैव विभातं सर्वदैकस्वरूपेण भासमानं चंद्रादिप्र- काशवन्नवृद्धिक्षयशीलमित्यर्थः।पुनःकिंरूपं अजं जन्मरहितं,ए कं निरस्तसर्वोपाधिभेदं,अक्षरं विनाशधर्मराहित्येन कूटस्थस्व- रूपमित्यर्थः।तथा च भगवानाह । “क्षरः सर्वाणि भूतानि कूट- स्थोऽक्षर उच्यते”इति । अलेपकं असंगत्वादविद्यादिदोषरहि- तमित्यर्थः “असंगो ह्ययं पुरुषः”इतिश्रुतेः॥सर्वगतं सर्वत्र ब्रह्मा- दिस्थावरांतेषु गतं व्याप्तं अद्वयं सजातीयविजातीयस्वगत- भेदराहित्येन द्वितीयरहितं सततं विमुक्तमिति सर्वदाकार्यका- रणात्मकसर्वोपाधिविनिर्मुक्तत्वेन सततमेकरूपमित्यर्थः।तथाच भागवते “बद्धो मुक्त इति व्याख्या गुणतो मे न वस्तुतः” इति। तथा च एतादृशं निरतिशयानंदं यत्परं ब्रह्म तदेवाह।अह मिति। भावयतो निषेधप्रतियोगित्वेन तत्तदुपाधिभानात्तत्तत्प्रयुक्तभे- दज्ञानेप्यद्वैतं भासत एवेत्यर्थः ॥ ९१ ॥ (भा०टी०) अब मननका लक्षण कहतेहैं।वेदान्तके अनु- कूल युक्तिद्वारा चिरकालसे श्रवण किये हुए अद्वितीय ब्रह्म