भारतकोश
वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

Venisamhara Nataka of Bhatta Narayana with Commentary

भट्ट नारायण द्वारा

DevanagariHindipublished355 पृष्ठ

पृष्ठ 246, कुल 355 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 246

२२६ वेणीसंहारं नाटकं

सूतः—
स कर्णारिः स च क्रूरो वृककर्मा वृकोदरः ॥ २५ ॥
गान्धारी—(सभयम् ।) जाद किं एत्थ पडिवज्जिदव्वं ? (जात, किमत्र
प्रतिकर्तव्यम् ।)
दुर्योधनः—ननु सन्निहितैवेयं गदा ।
गान्धारी—हा हदम्हि मन्दभाइणी । (हा हतास्मि मन्दभागिनी ।)
दुर्योधनः—अम्ब, अलमिदानीं कार्पण्येन । संजय, रथमारोप्यं पितरौ
शिविरं प्रतिष्ठस्व । समागतोऽस्माकं शोकापनोदी जनः ।
धृतराष्ट्रः—वत्स, क्षणमेकं प्रतीक्षस्व यावदनयोर्भावमुपलभे ।
दुर्योधनः—तात, किमनेनोपलब्धेन ।
(ततः प्रविशति भीमार्जुनौ ।)
पृच्छन्ति—कश्च कश्चेति । ततश्च सारथिराह—स कर्णारिरिति । सः, कर्णारिः =
अर्जुनः, स च, वृककर्मा = वृकः, हुडार इति ख्यातः । तद्वत्कर्म हननादिरूपं यस्य
सः, (अत एव) क्रूरः वृकोदरः = भीमः । अनुष्टुप् छन्दः ॥ २५ ॥
कार्पण्येन = कदर्यतया । शोकापनोदीति = एतस्य विनाशने मम शोकक्षयः
स्यादिति भावः ।
भावम् = अभिप्रायम् । उपलभे = जानामि ।
सूत—
यह कर्ण का शत्रु, अर्जुन और हुड़ार के समान कार्य करने वाला दुरात्मा भीम ॥२५॥
गान्धारी—(भयभीत होती हुई) बेटा ! इसका क्या प्रतिकार करना चाहिये ?
दुर्योधन—यह गदा तो समीप में है ही ।
गान्धारी—हाय ! मैं अभागिनी मरी ।
दुर्योधन—माँ, इस समय भीरुता की आवश्यकता नहीं । संजय ! माता और पिताजी
को रथ पर बैठाकर शिविर में पहुँचा दो । हमलोगों के शोक का अपहरण करने वाला व्यक्ति
उपस्थित हो गया ।
धृतराष्ट्र—बेटा ! क्षणभर के लिये प्रतीक्षा करो तब तक मैं इन दोनों के मनोगत भाव
को समझता हूँ ।
दुर्योधन—पिता जी ! इसके समझने से क्या लाभ ?
(अनन्तर भीम और अर्जुन का प्रवेश)