विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

॥ श्री ॥ महाकवि श्री बिल्हण विरचितं विक्रमाङ्कदेवचरितम्

द्वितीयः सर्गः । अथ कल्याणनाम्नीं चालुक्यराजधानीं पञ्चविंशतिश्लोकैर्वर्ण- यति महाकविः । चकार कल्याणमिति क्रमादसौ पुरं परार्ध्यं पृथिवीपुरन्दरः । यदुच्चहर्म्यावलिदीपसंपदां विभाव्यते कज्जलसंनिभं नभः ॥१॥ अन्वयः असौ पृथिवीपुरन्दरः क्रमात् कल्याणम् इति परार्ध्यं पुरं चकार यदुच्च- हर्म्यावलिदीपसंपदा कज्जलसन्निभं नभः विभाव्यते । व्याख्या असावाहवमल्लदेवनामा पृथिव्या पृथ्व्या पुरन्दर इन्द्र क्रमात् कियता कालेन कल्याणमिति कल्याणनामकं परार्ध्यं श्रेष्ठं ‘परार्द्धाग्र्याप्रहरप्राग्र्यकाष्ठ्या- धीय्यमप्रियम्’ इत्यमर । पुर नगरं चकार निर्मापयामास यस्य पुरस्य हर्म्याणि प्रासादास्तेषामावलि पंक्ति ‘वीथ्यालिश्रावलि पंक्ति श्रेणीत्यमर’ । तस्या दीपसपदा दीपजालाना कज्जलसनिभ कज्जलसदृश नभोऽन्तरिक्ष ‘नभोन्तरिक्ष- गगनमनन्त सुरवर्त्म खम्’ इत्यमर । विभाव्यते ज्ञायतेस्म । उत्प्रेक्षालङ्कार । सर्गेऽस्मिन्वशस्थच्छन्द ‘जतोतु वंशस्थमुदीरित जरौ’ । भाषा इस आहवमल्लदेव राजा ने धीरे २ कल्याण नामका एक धष्ठ नगर बसाया