विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

( ९८ ) अन्वयः येन नभश्चरीणां पिपासापरितापशान्तये समुच्छलन्मौक्तिककान्तिवां- रिभिः सुरसद्ममूर्धगैः सुवर्णकुम्भैः प्रपा निर्मिता इव (प्रतीयते) । व्याख्या येन कल्याणपुरेण नभश्चरीणामाकाशविहरणशीलानाम्प्सरसां देवाङ्गनानां वा पातुमिच्छा पिपासा तृषा तस्याः परितापः सन्तापस्तस्य शान्तये दूरीकरणाय समुच्छलन्त्य ऊर्ध्वं प्रसारिण्यो मौक्तिकानां मुक्तानां कान्तय इव वारीणि जलानि स्वच्छत्वाद्येषु तैः सुराणां देवानां सद्मानि मन्दिराणि तेषां मूर्ध्नि गच्छन्तीति सुरसद्ममूर्धगास्तैर्देवमन्दिरशिरोधार्यमाणे सुवर्णकुम्भैः स्वर्णनिर्मितघटैः 'कुम्भो घटेऽथ मूर्धांशो डिम्भो तु शिशुवालिशौ' इत्यमरः । प्रपा पानीयपालिका 'प्रपा पानीयकालिकेत्यमरः' । निर्मितेव सम्पादितेव प्रतीयते । उत्प्रेक्षालङ्कारोऽति- शयोक्तिश्च । भाषा जिस नगर ने आकाश में उड़ने वाली अप्सरा या देवाङ्गनाओं की प्यास के कष्ट को दूर करने के लिये देवताओं के मन्दिरों के ऊपर रक्खे हुए, ऊपर फेंकने वाली मोतियों की कान्ति के सदृश कान्ति वाले जल से युक्त, सोने के घड़ों से मानो पोसरा बैठाया था । जगत्त्रयीकार्म्मणकर्मणि क्षमं निरीक्ष्य लीलायितमेणचक्षुषाम् । स्मरेण यत्र स्मरता पराभवं भवाय भूयः परिवोध्यते धनुः ॥१४॥ अन्वयः यत्र पराभवं स्मरता स्मरेण एणचक्षुषां लीलायितं जगत्त्रयीकार्म्मण- कर्मणि क्षमं निरीक्ष्य भवाय भूयः धनुः परिवोध्यते । व्याख्या यत्र पुरे शिवात्पराभवं पराजयं स्मरता स्मरेण कामेन 'कामः पञ्चशरः स्मरः' इत्यमरः । एणानां मृगाना चक्षूंषीव चक्षूंषि नेत्राणि यासां तासां 'गोकर्ण पृषतंनर्यरुहिताक्षमरो मृगाः' इत्यमर । लीलायितं विभ्रमं 'कार्म्मणमोषधि- प्रयोगेण वशीकरणकर्म,' जगतां त्रयी जगत्त्रयी तस्याः कार्म्मणं वशीकरणकर्म तस्य