भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 138, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 138

चतुर्थोऽङ्कः । ११९ उर्वशी—कथं संगमणीओ अअं मणी । अदो एव्व महारा- एण आलिङ्गिदा जेव पञ्चवत्थि संवृत्ता । राजा—(ललाटे मणिं संनिवेश्य ।) स्फुरता विच्छुरितमिदं रागेण मणेस्त्वदधररुचिभाजा । श्रियमुद्वहति पुरस्ते बालारुणारुणकमलस्य ॥ ७२ ॥ उर्वशी—विअंबद, गद तो बहु कालो अम्हाणं पइट्ठाणदो णिग्गदाणम् । तदाहं अणुसरन्ति पउरिसीओ अम्हाणम् । ता एहि । गच्छम् । (इत्युत्तिष्ठतः ।) राजा—यदाह भवती । उर्वशी—अथ कथं महाराओ गन्तुं इच्छदि । राजा— अचिरप्रभाविलसितैः पताकिना सुरकार्मुकाभिनवचित्रशोभिना । गमितेन खेलगमने विमानतां नय मां नवेन वसतिं पयोमुचा ॥ ७३ ॥ १ कथं संगमनीयोऽयं मणिः । अत एव महाराजेनालिङ्गितान्तरमेव प्रकृतिं संवृत्ता । २ विदूषक महाभाग बहु तदवधेः प्रतिष्ठाननिर्गते । तदनिष्टा मदिष्यन्ति प्रकृतयः अस्माकम् । तदेहि । गच्छावः । ३ अथ कथं महाराजो गन्तुमिच्छति । (दण्डान्वयः) अचिरप्रभाविलसितैः पताकिना सुरकार्मुकाभिनवचित्रशोभिना । नय नवाब्देन मां वसतिं । अत एव नाह २ नैर्ऋतो हि रम्भावाक्योदितम् ३ इत्येवोक्त्वा ४ नवरं गच्छामः पुनर्भवता प्रासादं प्रतिपाल्यते ५ तो वयमपि त्वदधीनौ प्रवृत्तावस्थाया- मदेहि । गच्छावः । प्रतिपालिता हीदानीमूर्ध्वगतिः ६ कथं पृथुलजघनोरुकुचा उर्वशी । अथ कथं महाराजो गन्तुमिच्छतीति ७ अचिरप्रभेति । हे खेलगमन