विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

पञ्चमोऽङ्कः । (ततः प्रविशति हृष्टो विदूषकः ।) विदूषकः - ही ही भो, दिट्ठिआ चिरस्स कालस्स उव्वसी- सहाओ तत्तभवं राजा णन्दनवणप्पमुहेसु पदेसेसु विहरिअ पडि- णिउत्तो । पविशिअ णअरं दाणीं सऋआणुसासणेण पइदिमण्डल अणुरञ्झन्तो रज्जं करेदि । असंताणत्तण वज्झिअं मे ण किंचि सोअणीअम् । अज्ज तिधिविसेसो त्ति भअवदीणं गङ्गाजमुणाण संगमे देवीए सह किदाभिसेओ संपदं सवभारिअ उपविट्ठो । ता जाव अणकरणीअमाणस्स भवण्णुत्तेवणमहम्हाई भादुको विअ होमि । (इति परिक्रामति ।) (नेपथ्ये ।) हद्धी हद्धी । एसो तालवन्तपिधाण णिक्खिविअ णीअमाणो १ ही ही भो, दिष्ट्या चिरस्य कालस्योर्वशीसहायस्तत्रभवान्राजा नन्दनवनप्रमुखेषु प्रदेशेषु विहृत्य प्रतिनिवृत्तः । प्रविश्य नगरमिदानीं स्वकार्यानुशासनेन प्रकृतिमण्डलमनुरञ्जयन् राज्यं करोति । असन्तानत्वं वर्जयित्वास्य न किमपि शोचनीयम् । अद्य तिथिविशेष इति भगवत्यो- र्गङ्गायमुनयोः संगमे देव्या सह कृताभिषेकः संप्रतमुपकार्यायामुपविष्टः । तद्यावत्कलङ्क्रियमाणस्याङ्गानुलेपनमाल्याभागी भ्रातेव भवामि । २ हा धिक् हा धिक् । एष तालवृन्तपिधानं निक्षिप्य नीयमा- इदानीं विश्ववक्त्रमुखनायिकरूपोत्तराधं तावद्वेगमाह—तत इति । उर्वशी- सहितावगमनतो दृष्टः ॥ विदूषकः । ही ही भो इत्याश्चर्ये । दिष्ट्या विरला- त्मात् । चिरस्येत्याव्ययम् । उर्वशीसहायस्तत्रभवान्राजा नन्दनवनप्रमुखेषु प्रदे- शेषु विहृत्य प्रतिनिवृत्तः । प्रविश्य नगरमीदानीं स्वकार्यानुशासनेन प्रकृतिमण्डलं मनुरञ्जय राज्यं करोति । असन्तानत्वं वर्जयित्वास्य न किमपि शोचनीयम् । तिथिविशेष इति भगवत्योर्गङ्गायमुनयोः सङ्गमे देव्या सह कृताभिषेकः स- मुपकार्यायामुपविष्टः । अलङ्कृतमुपविष्ट इत्यपि पाठः । तद्यावत्कलङ्क्रियमा- णस्याङ्गानुलेपन माल्याभागी भ्रातेव भवामि । तिथिविशेषात् स्नायान्ति । कृता- दर्शो विसिक्तवान् । उपकार्यामिति गन्धदर्पः । प्राकृते निष्कमचन्नमत इत्यभियुक्तोऽत्र समभावि । पडिदा इति पाठे तु युक्त एवार्थः । उपका- र्यामिका इति विवक्षितम् ॥ नेपथ्य इति । पुटिकायांवृक्षशाखाद्वितयम् । त- ण्युक्तं यत्र तद् द्विर हा धिक् एष तालवृन्तपिधानं नीयमानं २।