विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 160, कुल 168 में से
संदर्भ में पढ़ेंपञ्चमोऽङ्कः। १३९ रम्भा—एस मे अहिसेअसम्भारो। नारद—उपनिवेश्यतामयमायुष्मान्भद्रपीठे। (रम्भा कुमारं भद्रपीठे उपवेशयति।) नारद—(कुमारस्य शिरसि कलशमावर्ज्य।) रम्भे, निर्वर्त्यतामस्य शेषो विधिः। रम्भा—(यथोक्तं निर्वर्त्य।) वच्छ, पणम भगवदं पिदरो अ। (कुमारः सर्वान् प्रणमति।) नारद—स्वस्ति भवते। राजा—कुलधुरंधरो भव। उर्वशी—पिदुणो आरादओ होहि। (नेपथ्ये वैतालिकद्वयम्।) प्रथमः—विजयतां युवराजः। अमरमुनिरिवात्रिं सद्गुरैर्वारिजेन्दु र्बुध इव निशिगशोर्बोधनस्तेद्य देवः। भव पितुरनुरूपस्त्वं गुणैर्लोककान्तै रतिशयिनि समन्ता वंश पथाश्रितस्ते ॥ २१ ॥ १ अयमस्याभिषेकसम्भारः। २ वत्स प्रणम भगवन्तं पितरौ च। ३ पितुराराधकः भव। म्भारो। सम्भारो विभवः साङ्ग्रिकानिम्नाम्भोभिः ॥ भद्रपीठे नृपासनीय भद्रासनम्। भद्रासनलक्षणं चाह "शार्ङ्गगः—हस्त च राजतंत ताम्रं क्षीरवृक्षमयं ष वा। भद्रासनं प्रशस्तम् स्याद्रत्नसम्भुषिताम् ॥ मङ्गलाङ्गनलानं च राज्ञां स्या न्द्रनिश्चासनान्॥ वराहसंहितायां च— "अधिपतमन्त्राणां द्वाङ्ग हस्तं पराश्रितो उपयुञ्जतः। ताण्डंडित्ठ जन्मरविःसमन्नाज्याद्वित् २७" ॥ इति ॥ रम्भा । एस्स अणम भगवन्तः पितरौ च। उर्वशी। पितुरासकः भवः। पितुस्त्या भक्तानि भवन्तु इत्याशिषथिला । शर्यास्यैतद्युनयुवाचं ननन्स्य नवनिचयं मपश्य। प्रथमः वैतालिकः। अमरमुनिरिति । बोधना बुधः । 'इन्द्रवज्रा इति पाठोऽथार्थे च एव। ततो राजा ... वि १२