भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 27, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 27

२२ विक्रमोर्वशीये चित्ररथ —वयस्य, केशिना हृतामुर्वशीं नारदादुपश्रुत्य प्रत्या- हरणार्थमस्या शतक्रतुना गन्धर्वसेना समादिष्टा । ततो वयम- न्तरा चारणेभ्यस्त्वदीयं जयोदाहरणं श्रुत्वा स्वामिहत्समुपागताः । स भवानेनां पुरस्कृत्य सदासाभिर्मघवन्तं द्रष्टुमर्हति । महत्तत्खलु तत्रभवतो मघोनः प्रियमनुष्ठितं भवता । पश्य । पुरा नारायणेनेयमतिसृष्टा महर्षये । दैत्यहस्तादपाच्छिद्य सुहृदा संप्रति त्वया ॥ १६ ॥ राजा—मा मैवम् । ननु वज्रिण एव वीर्यमेत- द्विजयन्ते द्विषतो यदस्य पक्षाः । वसुधाधरकन्दराभिसर्पी प्रतिशब्दो हि हरेर्हिनस्ति नागान् ॥ १७ ॥ चित्ररथः—युक्तमेतत् । अनुत्सेकः खलु विक्रमालङ्कारः । राजा—सखे, नायमवसरो मम शतक्रतुं द्रष्टुम् । अतस्त्व- मेवैनां तत्रभवते प्रभवे प्रापय । चित्ररथः —यथा भवन्मन्यते । इत इतो भवत्यः । (सर्वाः प्रस्थिताः) केशिनेत्यादिना 'वयस्य' केशिना दैत्येनापहृतामुर्वशीं नारदमुनिमुखादुपश्रुत्य ज्ञात्वा शतक्रतुना तदानयनार्थं गन्धर्वसेना समादिष्टा प्रेषिता । ततो वयमन्तरा मध्ये चारणेभ्यः स्तुतिपाठकेभ्यस्तव विजयवार्तां श्रुत्वा त्वां साक्षात्कर्त्तुमिहोपस्थिताः । स भवांस्तां पुरोधाय सर्व्वाभिरस्माभिः सह तत्रभवन्तं मघवन्तं द्रष्टुमर्हति । यद् युष्माभिरिदं मघोनः प्रियं साधितम् । पुरा नारायणेनेति । नारायणेनायं वध्वाव- तारः पुरा सृष्टः सन् महर्षये दत्ताऽभवत् । सा त्वया पुनर्दैत्येभ्य आच्छिद्य सुहृदर्थं प्रापितेति ॥ १६ ॥ मा मैवम् । ननु वज्रिण एवेति । अस्माकं जयस्तु मघोन एव वीर्यप्रभावः । यतो हि सिंहरवस्य प्रतिध्वनिरेव पर्वतकन्दरान्तरं प्रविष्टो गजान् हन्तीति ॥ १७ ॥ सखे नायमित्यादिना