भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 69, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 69

५६ विक्रमोर्वशीये देवी—१दुरागद दाणिं संवृत्तम्। राजा—(जनान्तिकम्।) वयस्य, किमत्र प्रतिविधानम्। विदूषक —(जनान्तिकम्।) २लोत्तेण सूइदस्स कुम्भिलअस्स अत्थि वा पडिवअणम्। राजा—(अपवार्य।) मूर्ख, नाय परिहासकालः। (प्रकाशम्।) नेदं पत्रं मया मृग्यते। तत्खलु मन्त्रपत्रं यदन्वेषणाय ममायमारम्भः। देवी—३जुज्जदि अत्तणो सोहग्गं पच्छादेदुम्। विदूषकः—४भोदि, तुवरेहि से भोअणम्। पित्तोवसमणेन सुत्थो होदु। देवी—५णिँउणिए, सोहणं खु बह्मणेण आसासिदो वअस्सो। विदूषकः—६णं पेक्ख। आसासिदो वअस्सो चित्तभोअणेण। राजा—मूर्ख, बलादपराधिनं मामापादयसि। १ दुरागतमिदानीं संवृत्तम्। २ लोप्त्रेण सूचितस्य कुम्भीरकस्यास्ति वा प्रतिवचनम्। ३ युज्यत आत्मनः सौभाग्यं प्रच्छादयितुम्। ४ भवति, त्वरयस्वास्म भोजनम्। पित्तोपशमनेन स्वस्थो भवतु। ५ निपुणिके, शोभनं खलु ब्राह्मणेनाश्वासितो वयस्यः। ६ ननु पश्य। आश्वासितो वयस्यश्चित्रभोजनेन। च जन्यं नार्थं न यदि यजेतम् ॥ इति माधवः ॥ नद्यै। त्यागतमीदानीं संवृत्तम् ॥ प्रणावधानं प्रतीकारः ॥ विदूषकः । लोप्त्रेण सूचितस्य कुम्भीर- कस्यास्ति वा प्रतिवचनम् । प्लो चोरितद्रव्यांशभूतं वस्तु। दासी इति भाषायां प्रसिद्धम् । तत्र १ इदम् इति ग्रहाणी। कुम्भीरकश्चोरः । कुम्भीरको गन्धमार्जारमत्स्ययोः। इति कोषः मूर्ख न चायं परिहासकालः इति ॥ देवी । युज्यत आत्मनः सौभाग्यं प्रच्छादयितुम् ॥ विदूषकः । भवति त्वरयस्वाश्य भोजनम्। पित्तोपशमनेन स्वस्थो भवतु ॥ देवी। निपुणिके शोभनं खलु ब्राह्मणेनाश्वासितो वयस्यः । वयस्यः सखा ॥ विदूषकः । ननु पश्य।