वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

३२ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे नैकत्र परिनिष्ठाऽस्ति ज्ञानस्य पुरुषे क्वचित् ॥ सर्वस्य ज्ञानस्यैकत्र पुरुषे परिनिष्ठाऽवस्थितिर्नास्तीत्यर्थः अप्युन्मत्तात्प्रलपतो बालाच्च परिजल्पतः । सर्वतः सारमादद्यादश्मभ्य इव काञ्चनम् ॥ धनुर्वेदेतिहासे च यत्नः कार्यो विजानता । हस्तिपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु चैव हि ॥ द्वौ भागावेतिहासार्थं भागस्त्रय्या विधीयते । इष्वस्त्रादिषु भागोऽन्यश्चतुर्थैवमहः स्मृतम् ॥ येषां त्रीण्यवदातानि योनिविद्या च कर्म च । तान् सेवेतैः समास्या हि शास्त्रेभ्योऽपि गरीयसी ॥ समास्या, सम्यक्प्रकारेण आस्या उपवेशनम् । गुरुपूजां च सततं वृद्धानां पर्युपासनम् । श्रवणं चैव विद्यानां कुर्वन् श्रेयोऽधिगच्छति ॥ न वै श्रुतमविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च । धर्मार्थौ वेदितुं शक्यौ बृहस्पतिसमैरपि ॥ विद्यावृद्धान् सदैव त्वमुपासीथा नराधिप । शृणुया यच्च ते ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन् ॥ सहस्रमपि मूर्खाणां यद्युपास्ते महीपतिः । अथ वाप्ययुतान्येव नास्ति तेषु सहायता ॥ एकोऽपि शास्त्रवित्प्राज्ञो गुरूणां पर्युपासिता । राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ सदैव हितकामानां सुहृदां न शृणोति यः । प्राज्ञानां कृतविद्यानां स नरः शत्रुन्दनः ॥ शत्रुन्दनः शत्रूणामानन्दजनकः । आदावेव मनुष्येण वर्तितव्यं यथाक्रमम् ।