वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१७४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे “प्रातरग्निं”’“गिरावर्गराटेपु’”’“दिवस्पृथिव्या’’इत्येतैः सूक्तैरुद- कं सम्पात्याभिमन्त्र्य राजानं स्नापयेत् प्रविश्य प्रोक्षति च तन्त्रं संस्थापयेद्धेनुर्दक्षिणा । अथ श्रावण्यां पौर्णमास्यां विजयमुहूर्त्ते “रक्षन्तु त्वाग्नय” इति रक्षाबन्धनं कृत्वा नीराजनं च बाह्येनोप- निष्क्रम्येतिपैठीनसिः । अथ आदित्यदिने आदित्यमण्डलो व्याख्यातः । अथ जन्मनक्षत्रे जन्मनक्षत्रयागहोमो व्याख्यातः। अथ राजकर्माणि प्रतिनक्षत्रं कर्त्तव्यानीत्यायुधायाश्वप्रभृत्या- दीनि विभृयादिति । कृत्तिकारोहिण्यादीनि व्याख्यातानि । इन्द्रोत्सवे इन्द्रोत्सवो व्याख्यातः । प्रतिदिनं ग्रहयागः । प्रतिदिनं नक्षत्रयागः । प्रतिदिनं दशगुणी महाशान्तिः । प्रतिस्थानं कृत्तिकारोहिण्यौ व्याख्याते । नक्षत्रस्नानानि नक्षत्रदक्षिणाश्च । राजकर्म सांवत्सरीयं हस्त्यश्वादिदीक्षा । इति राज्ञो वर्षकृत्यम् । अथ सहायाः । अभिषेकानन्तरं राज्ञा किं कर्त्तव्यमित्यपेक्षायाम्- मत्स्यपुराणे, मनुरुवाच । राज्ञोऽभिषिक्तमात्रस्य किन्नु कृत्यतमं भवेत् । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सम्यग्वेत्ति यतो भवान् ॥ मत्स्य उवाच । अभिषेकार्द्रशिरसा राज्ञा राजीवलोचन । सहायवरणं कार्यं तत्र राज्यं प्रतिष्ठितम् ॥ यदप्यल्पतरं कर्म तदप्येकेन दुष्करम् । पुरुषेणासहायेन किमु राज्यं महोदयम् ॥ तस्मात्सहायान् वरयेत्कुलीनान्नृपतिः स्वयम् ।