वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१९० वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे नोपेक्ष्यस्तस्य मानश्च तथा राज्ञः प्रियो भवेत् । राज्ञश्च न तथा कार्यं वेषभाषितचेष्टितम् ॥ राजलीला न कर्त्तव्या तद्विष्टं च विवर्जयेत् । अन्तःपुरधनाध्यक्षैर्वैरिदूतैर्निराकृतैः ॥ संसर्गं न व्रजेद्राजन् विना पार्थिवशासनम् । निःस्नेहतां चावमानं प्रयत्नेन तु गोपयेत् ॥ यच्च गुह्यं भवेद्राज्ञो न तल्लोके प्रकाशयेत् । नृपेण श्रावितं यत्स्याद्गुह्याद्गुह्यं नृपोत्तम ॥ न तत्संश्रावयेल्लोके तथा राज्ञः प्रियो भवेत् । आज्ञाप्यमाने चान्यस्मिन् समुत्थाय त्वरान्वितः ॥ अहं किं करवाणीति वाच्यो राजा विजानता । कार्यावस्थां च विज्ञाय कार्यमेतत्तथा भवेत् ॥ सततं क्रियमाणेऽस्मिँल्लाघवं तु व्रजेत् ध्रुवम् । राज्ञः प्रियाणि वाच्यानि न चात्यर्थं पुनः पुनः ॥ न हास्यशीलस्तु भवेन्न वापि भ्रुकुटीमुखः । नातिवक्ता न निर्वक्ता न च मत्सरिकस्तथा ॥ आत्मसम्भावितश्चैव न भवेत्तु कथञ्चन । दुष्कृतानि नरेन्द्रस्य न तु सङ्कीर्तयेत्क्वचित् ॥ वस्त्रमस्त्रमलङ्कारं राज्ञा दत्तं तु धारयेत् । औदार्येण न तद्देयमन्यस्मै भूतिमिच्छता ॥ न चैवात्यशनं कार्यं दिवास्वप्नं न कारयेत् । नानिर्दिष्टे तथा द्वारे प्रविशेत्तु कथञ्चन ॥ न च पश्येत्तु राजानमयोग्यासु च भूमिषु । राज्ञस्तु दक्षिणे पार्श्वे वामे वोपविशेत्सदा ॥ पुरस्ताच्च तथा पश्चादासनं तु विगर्हितम् ।