वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

राजोऽनुजीविवृत्तम् । १९३

असूयन्ति हि राजानो जनानानृतवादिनः । तथैव चावमन्यन्ते मन्त्रिणं वादिनं मृषा ॥ नैषां दारेषु कुर्वीत मैत्रीं प्राज्ञः कदाचन । अन्तःपुरचरा ये च द्वेष्टि यानहिताश्च ये ॥ यान् राजा द्वेष्टि, ये च राज्ञोऽहिताः, तेषु मैत्रीं न कुर्वीते- त्यनुषङ्गः । विदिते चास्य कुर्वीत कार्याणि सुबहून्यपि । एवं विचरतो राज्ञि न क्षतिर्जायते क्वचित् ॥ गच्छन्नपि परां भूमिमपृष्टो ह्यनियोजितः । जात्यन्ध इव मन्येत मर्यादामनुचिन्तयन् ॥ समातिक्रान्तमर्यादं पूजयन्ति नराधिपाः । यत्नाच्चोपचरेदेनमग्निवद्देववत्त्विह ॥ अनृतेनोपचीर्णो हि हन्यादेव न संशयः । यद्यद्भर्त्तानुयुञ्जीत तत्तदेवानुवर्त्तयेत् ॥ प्रमादमवलेपं च कोपं च परिवर्जयेत् । समर्थनासु सर्वासु हितं च प्रियमेव च ॥ संवर्णयेत्तदेवास्य प्रियादपि हितं भवेत् । अनुकूलो भवेच्चास्य सर्वार्थेषु कथासु च ॥ अप्रियं चाहितं यत्स्यात्तदस्मै नानुवर्णयेत् । नाहमस्य प्रियोऽस्मीति मत्वा सेवेत पण्डितः ॥ अप्रमत्तश्च सततं हितं कुर्यात्प्रियं च यत् । नास्यानिष्टानि सेवेत नाहितैः सह संवदेत् ॥ स्वस्थानान्न विकम्पेत स राजवसतिं वसेत् । दक्षिणं वाथ वामं वा पार्श्वमासीत पण्डितः ॥ रक्षिणां ह्यात्तशस्त्राणां स्थानं पश्चाद्विधीयते । २५