वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

एते पञ्च महास्तम्भाः प्रशस्ताः सर्ववास्तुषु । पद्मवल्लीलताकुम्भपत्रदर्पणभूषिताः ॥ स्तम्भस्य नवमांशेन पद्मकुम्भान्तराणि तु । स्तम्भतुल्या तुला प्रोक्ता हीना चोपतुला ततः ॥ त्रिभागेनेह सर्वत्र चतुर्भागेन वा पुनः । हीनं हीनं चतुर्थांशात्तथा सर्वासु भूमिषु ॥ सावरोहाणि सर्वेषां प्रवेशे दक्षिणेन तु । द्वाराणि तु प्रवक्ष्यामि प्रशस्तानीह यानि तु ॥ पूर्वेणेन्द्रं जयन्तं च द्वारं सर्वत्र शस्यते । याम्यं च वितथं चैव दक्षिणेन विदुर्बुधाः ॥ पश्चिमे पुष्पदन्तं तु वारुणं च प्रशस्यते । उत्तरेण तु भल्लाटं सौम्यं तु सुखदं भवेत् ॥ तथा वास्तुषु सर्वत्र वेधं द्वारस्य वर्जयेत् । द्वारे तु रथ्यया विद्धे भवेत्सर्वकुलक्षयः ॥ रथ्या मार्गः । वेधोऽत्राभिमुख्येनावस्थानम् । तरुणा द्वेषबाहुल्यं शोकः पङ्केन जायते । अपस्मारो भवेन्नूनं कूपवेधेन सर्वदा ॥ व्यथा प्रस्रवणेन स्यात्कीलेनाग्निभयं भवेत् । विनाशो देवताविद्धस्तम्भेन स्त्रीकृतो भवेत् ॥ गृहभर्तुर्विनाशः स्याद्गूहेण च गृहे कृते । अमेध्यावस्करैर्विद्धे गृहिणी बन्धकी भवेत् ॥ तथा शस्त्रभयं विद्यादन्त्यजस्य गृहेण तु । उच्छ्रायाद्द्विगुणां भूमिं त्यक्त्वा वेधो न जायते ॥ उच्छ्रायाद्द्विगुणामिति । यावान् द्वारोच्छ्रायो दैर्ध्य, तद्द्विगुणद्वाराग्रभूमेः परतो यद्येते रथ्यादयो भवन्ति तदा न