भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 242, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 242

२४६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे अरिष्टाशोकपुन्नागशिरीषाः सप्रियङ्गवः । परमाशोककदलीजम्बूलकुचदाडिमाः ॥ मङ्गल्याः सुद्रुमा राम रोपणीया गृहेषु वा । कृत्वा बहुत्वमेतेषां सेव्याः सर्वेऽप्यनन्तरम् ॥ शाल्मलिं कोविदारं च वर्जयित्वा विभीतकम् । दमनं देवदारुं च पलाशं पुष्करं तथा ॥ न विवर्ज्यास्तथा केचिद्देवोद्यानेषु जानता । तत्रापि बहुता कार्या मङ्गलानां द्विजोत्तम ॥ सायम्प्रातस्तु घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे । वर्षाकाले भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः ॥ उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशायतम् । स्थानात्स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरम् ॥ अभ्यासजातास्तरवः संस्पृशन्तः परस्परम् । अव्यक्तमूलमिश्रत्वाद्भ्रवन्ति विफला द्विज ॥ इति । एवं रोपितानां द्रुमाणां रोगोत्पत्तौ चिकित्सोक्ता— तत्रैव, तेषां व्याधिसमुत्पत्तौ शृणु राम चिकित्सितम् । आदौ संशोधनं तेषां किञ्चिच्छस्त्रेण कारयेत् ॥ विडङ्गघृतपङ्काक्तान् सेचयेच्छीतवारिणा । फलनाशे कुलत्थैश्च माषैर्मुद्गैस्तिलैर्यवैः ॥ शृतशीतपयःसेकः फलपुष्पाय सर्वदा । अविकाऽजशकृच्चूर्णं यवचूर्णं तिलानि च ॥ उदकं गोमयं चेति सप्तरात्रं निधापयेत् । उत्सेकः सर्ववृक्षाणां फलपुष्पादिवृद्धिदः ॥ इति । नानारङ्गपुष्पोत्पत्तौ प्रकार उक्तः—