भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 292, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 292

२९६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे वारुणे इति परशुरामस्य वरुणात्मजं पुष्करं प्रति सम्बु- द्धिः। अयं च दण्डो द्विविधः-स्वविषयदण्डः परविषयदण्डश्च। तत्राद्यः—“दण्डप्रणयनं राम स्वदेशे शृणु भूभुजाम्” इत्यादिना- च्यते। द्वितीयस्तु—“द्विविधः कथितो दण्डः परदेशे पुरातनैः” इत्यादिनाग्रे कथयिष्यते। दण्डप्रणयनं सम्यक् श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः। कथं स्वविषये तस्य दण्डनीतिर्भवेद्ध्रुवा॥ कथं च दण्डं प्रणयन्नरेन्द्रो धर्मेण युज्येद्यशसा च वीर। अर्थेन कामेन च सर्वमेतद्ब्रवीहि मे यादवनाथपुत्र॥ पुष्कर उवाच। दण्डप्रणयनं राम स्वदेशे शृणु भूभुजाम्। यस्य सम्यक्प्रणयनात्स्वर्गभाक्पार्थिवो भवेत्॥ त्रियवं कृष्णलं विद्धि माषस्तत्पञ्चकं भवेत्। कृष्णलानां तथा षष्ट्या कर्षार्द्धं राम कीर्तितम्॥ सुवर्णश्च विनिर्दिष्टो राम षोडशमाषिकः। निष्कं सुवर्णाश्चत्वारो धरणं दशभिस्तु तैः॥ ताम्ररूप्यसुवर्णानां मानमेतत्प्रकीर्तितम्। ताम्रिकः कार्षिको राम प्रोक्तः कार्षापणो बुधैः॥ पणानां द्वे शते सार्द्धे प्रथमः साहसः स्मृतः। मध्यमः पञ्च विज्ञेयः सहस्रमपि चोत्तमः॥ बालदायादकं रिक्थं तावद्राजा तु पालयेत्। यावत्स स्यात्स मावृत्तो यावद्वातीतशैशवः॥ वेश्याऽपुत्रासु चैवं स्याद्रक्षणं निष्कुलासु च। पतिव्रतासु च स्त्रीषु विधवास्वातुरासु च॥ निष्कुलासु, पितृकुलभर्तृकुलरहितासु।