भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 320, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 320

३२४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे विष्णुधर्मोत्तरे, यथास्य नोद्विजेल्लोको विश्वास्यश्च यथा भवेत् । जिगीषुधर्मविजयी तथा लोकं वशं नयेत् ॥ यः स्यादधर्मविजयी तस्मादुद्विजते जनः । प्राप्यापि वसुधां कृत्स्नां न चिरं श्रियमश्नुते ॥ धर्मेण राज्ञो भवतीह वृद्धिर्धर्मेण वृद्धिश्च तथा परत्र । धर्मेण लब्ध्वा वसुधां जितारिर्भुक्त्वा चिरं नाकमनुप्रयाति ॥ इति। इति द्वादशराजमण्डलम् । अथ षाड्गुण्यम्। तत्र याज्ञवल्क्यः, सन्धि च विग्रहं यानमासनं संश्रयं तथा । द्वैधीभावं गुणानेतान्यथावत्परिकल्पयेत् ॥ इति ॥ मनुः, सन्धिं च विग्रहं चैव यानमासनमेव च । द्वैधीभावं संश्रयं च षड्गुणांश्चिन्तयेत्सदा ॥ आसनं चैव यानं च सन्धिं विग्रहमेव च । कार्यं वीक्ष्य प्रयुञ्जीत द्वैधं संश्रयमेव च ॥ सन्धिः, हस्त्यश्वादिदानादिना परस्परमुपकर्त्तव्यमित्यादि- व्यवस्था । तदुक्तम्- पणबन्धः स्मृतः सन्धिः-इति । विग्रहो विरोधः । तदुक्तम्- अपकारस्तु विग्रहः । इति । यानं, स्वबलेन शत्रुं प्रति गमनम् । तदुक्तम्- जिगीषोः शत्रुविषये यानं यात्रऽभिधीयते । इति ।