भारतकोश
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished490 पृष्ठ

पृष्ठ 370, कुल 490 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 370

३७४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे नृसिंहेन पुरा दैत्यो हिरण्यकशिपुर्हतः ॥ स्कन्देन तारकाद्याश्च कौशिक्या च पुराम्बया । सुन्दोपसुन्दतनयौ जितौ देवेन्द्रपूजितौ ॥ वसुदेवसुदेवौ तु निहतौ कृतकाम्यया । पुरा स्नानविधानेन ब्रह्मणा निर्मितेन तु ॥ देवासुरे दितिसुता जिता देवैरनेकशः । स्नाप्यैवं सर्वभूपैश्च तथान्यैरपि भूसुरैः ॥ प्राप्ताश्च सिद्धयो दिव्या नात्र कार्या विचारणा । अहोऽभिषेकमाहात्म्यमहो सुष्ठु सुभाषितम् ॥ येनैवमभिषिक्तेन सिद्धैर्मृत्युर्जितास्त्विति । कल्पकोटिशतेनापि यत्पापं समुपार्जितम् ॥ स्नात्वैवं मुच्यते राजा सर्वपापान्न संशयः । व्याधितो मुच्यते राजा क्षयकुष्ठादिभिः पुनः ॥ नित्यं च विजयी भूत्वा पुत्रपौत्रादिभिर्वृतः । जनानुरागसम्पन्नो देवराज इवापरः ॥ मोदते पापहीनश्च क्रियाधर्मे च निष्ठया । उद्देशमात्रं कथितं फलं परमशोभनम् ॥ नृपाणामुपकाराय स्वायम्भुव मनो मया । इत्यादि । अयं च जयाभिषेकः त्रैवार्णिकेन नृपेणापमृत्युजयार्थं स- र्वशत्रुजयार्थं वैरिविशेषेण युद्धोपस्थितौ यात्रातः पूर्वं तज्जया- र्थं च कर्तव्यः । तत्र सम्भाराः । राजाभिषेककलशस्थाप- नार्थं नवकुण्डहोमार्थं च मण्डपः प्रपा कूटो वा । बहुस्तम्भः सभाकारः समशीर्षकसन्निवेशः प्रपा । सैव मध्योन्नता वंशा- वलम्बितपटलद्वयान्विता मण्डपः । स एव गिरिशृङ्गाकारो मध्ये समन्ततोऽवलम्बितचतुष्पटलः कूटः । ते च मण्डपादयः पञ्चस-