भारतकोश
विष्णु पुराण

विष्णु पुराण

Vishnu Purana

महर्षि वेदव्यास द्वारा

स्रोत: Gita Press Gorakhpur · Gita Press Gorakhpur (उद्गम)

DevanagariHindipublished558 पृष्ठ

पृष्ठ 359, कुल 558 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 359

३४८ * श्रीविष्णुपुराण * [ अ० १२

श्रीपराशर उवाच**श्रीपराशरजी बोले—**तदनन्तर इन्द्रने अपने वाहन गजराज ऐरावतका घण्टा लिया और उसमें पवित्र जल भरकर उससे कृष्णचन्द्रका अभिषेक किया॥ १३॥ श्रीकृष्णचन्द्रका अभिषेक होते समय गौओंने तुरन्त ही अपने स्तनोंसे टपकते हुए दुग्धसे पृथिवीको भिगो दिया॥ १४॥
अथोपवाह्यादादाथ घण्टामैरावताद्गजात्।<br>अभिषेकं तया चक्रे पवित्रजलपूर्णया॥ १३
क्रियमाणेऽभिषेके तु गावः कृष्णस्य तत्क्षणात्।<br>प्रस्रवोद्भूतदुग्धाद्रां सद्यश्चक्रुर्वसुन्धराम्॥ १४
अभिषिच्य गवां वाक्यादुपेन्द्रं वै जनार्दनम्।<br>प्रीत्या सप्रश्रयं वाक्यं पुनराह शचीपतिः॥ १५इस प्रकार गौओंके कथनानुसार श्रीजनार्दनको उपेन्द्र-पदपर अभिषिक्त कर शचीपति इन्द्रने पुनः प्रीति और विनयपूर्वक कहा—॥ १५॥ “हे महाभाग! यह तो मैंने गौओंका वचन पूरा किया, अब पृथिवीके भार उतारनेकी इच्छासे मैं आपसे जो कुछ और निवेदन करता हूँ वह भी सुनिये॥ १६॥ हे पृथिवीधर! हे पुरुषसिंह! अर्जुन नामक मेरे अंशने पृथिवीपर अवतार लिया है; आप कृपा करके उसकी सर्वदा रक्षा करें॥ १७॥ हे मधुसूदन! वह वीर पृथिवीका भार उतारनेमें आपका साथ देगा, अतः आप उसकी अपने शरीरके समान ही रक्षा करें”॥ १८॥
गवामेतत्कृतं वाक्यं तथान्यदपि मे शृणु।<br>यद्ब्रवीमि महाभाग भारावतरणेच्छया॥ १६
ममांशः पुरुषव्याघ्र पृथिव्यां पृथिवीधर।<br>अवतीर्णोऽर्जुनो नाम संरक्ष्यो भवता सदा॥ १७
भारावतरणे साह्यं स ते वीरः करिष्यति।<br>संरक्षणीयो भवता यथात्मा मधुसूदन॥ १८
श्रीभगवानुवाच**श्रीभगवान् बोले—**भरतवंशमें पृथाके पुत्र अर्जुनने तुम्हारे अंशसे अवतार लिया है—यह मैं जानता हूँ। मैं जबतक पृथिवीपर रहूँगा, उसकी रक्षा करूँगा॥ १९॥ हे शत्रुसूदन देवेन्द्र! मैं जबतक महीतलपर रहूँगा तबतक अर्जुनको युद्धमें कोई भी न जीत सकेगा॥ २०॥ हे देवेन्द्र! विशाल भुजाओंवाला कंस नामक दैत्य, अरिष्टासुर, केशी, कुवलयापीड और नरकासुर आदि अन्यान्य दैत्योंका नाश होनेपर यहाँ महाभारत-युद्ध होगा। हे सहस्राक्ष! उसी समय पृथिवीका भार उतरा हुआ समझना॥ २१-२२॥ अब तुम प्रसन्नतापूर्वक जाओ, अपने पुत्र अर्जुनके लिये तुम किसी प्रकारकी चिन्ता मत करो; मेरे रहते हुए अर्जुनका कोई भी शत्रु सफल न हो सकेगा॥ २३॥ अर्जुनके लिये ही मैं महाभारतके अन्तमें युधिष्ठिर आदि समस्त पाण्डवोंको अक्षत-शरीरसे कुन्तीको दूँगा॥ २४॥
जानामि भारते वंशे जातं पार्थं तवांशतः।<br>तमहं पालयिष्यामि यावत्स्थास्यामि भूतले॥ १९
यावन्महीतले शक्र स्थास्याम्यहमरिन्दम।<br>न तावदर्जुनं कश्चिद्देवेन्द्र युधि जेष्यति॥ २०
कंसो नाम महाबाहुर्दैत्योऽरिष्टस्तथासुरः।<br>केशी कुवलयापीडो नरकाद्यास्तथा परे॥ २१
हतेषु तेषु देवेन्द्र भविष्यति महाहवः।<br>तत्र विद्धि सहस्राक्ष भारावतरणं कृतम्॥ २२
स त्वं गच्छ न सन्तापं पुत्रार्थे कर्तुमर्हसि।<br>नार्जुनस्य रिपुः कश्चिन्ममाग्रे प्रबविष्यति॥ २३
अर्जुनार्थे त्वहं सर्वान्युधिष्ठिरपुरोगमान्।<br>निवृत्ते भारते युद्धे कुन्त्यै दास्याम्यविक्षतान्॥ २४
श्रीपराशर उवाच**श्रीपराशरजी बोले—**कृष्णचन्द्रके ऐसा कहनेपर देवराज इन्द्र उनका आलिंगन कर ऐरावत हाथीपर आरूढ हो स्वर्गको चले गये॥ २५॥ तदनन्तर कृष्णचन्द्र भी गोपियोंके दृष्टिपातसे पवित्र हुए मार्गद्वारा गोपकुमारों और गौओंके साथ व्रजको लौट आये॥ २६॥
इत्युक्तः सम्परिष्वज्य देवराजो जनार्दनम्।<br>आरुह्यैरावतं नागं पुनरेव दिवं ययौ॥ २५
कृष्णो हि सहितो गोभिर्गोपालैश्च पुनर्व्रजम्।<br>आजगामाथ गोपीनां दृष्टिपूतेन वर्त्मना॥ २६

इति श्रीविष्णुपुराणे पञ्चमेऽशे द्वादशोऽध्यायः॥ १२॥