विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

स्वर्गे वसति दानवः ॥ २५ ॥ यदा वरमदोन्मत्तो ह्यावासं कृतवान् दिवि ॥ यज्ञियान्कृतवांश्चैव दैत्यान्यज्ञेश्वाश्च देवताः ॥ २६ ॥ आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाऽश्विनौ ॥ भृगोर्वाङ्गिरसः साध्या मरुतश्च सवासवाः ॥ २७ ॥ शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम् ॥ देवं ब्रह्म मयं विष्णुं ब्रह्मामृतं सनातनम् ॥ २८ ॥ भूतभव्यभविष्यस्य प्रभुं लोकपरायणम् ॥ नारायणं विभुं देवाः शरणं शरणा गताः ॥२९॥ देवा ऊचुः॥ त्रायस्व नोऽद्य देवेश हिरण्यकशिपोर्वधात् ॥ त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तम ॥ ३० ॥ प्रोक्तमुक्तमवाप्नयान्न शत्रुक्षयंकरं ॥ क्षयाय दितिवंशस्य शरणं त्वं भवस्व नः ॥ ३१ ॥ श्रीभगवानुवाच ॥ भयं त्यजध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम् ॥ तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत मा चिरम् ॥ ३२ ॥ एषोऽहं सबलं दैत्यं वरदानेन दर्पितम् ॥ अवध्यममरेन्द्राणां दानवेन्द्रं निहन्म्यहम् ॥ ३३ ॥ शङ्कर उवाच ॥ एवमुक्ता सा भग वाग्विस्सृज्य त्रिदिवेश्वरान् ॥ नारसिंहं वपुश्चक्रे सहस्रांशुसमप्रभम् ॥ ३४ ॥ प्रांशुं कनकशैलाभं ज्वालापुञ्जविभूषितम् ॥ दैत्यसैन्यमहाम्भोधि वडवानलवर्चसम् ॥ ३५ ॥ सन्ध्याभ्ररक्तमेघाभं नीलवाससमच्युतम् ॥ देवदारुवनच्छन्नं यथा मेरुं महागिरिम् ॥ ३६ ॥ संपूर्णवक्रदशनैः शशाङ्कशकलोपमैः ॥ पूर्णं मुक्ताफलैः शुभ्रैः समुद्गमिव काञ्चनम् ॥ ३७ ॥ नखैर्विद्रुमसंकाशैर्विराजितकरद्वयम् ॥ दैत्यनाथक्षपकरैः क्रोधस्येव यथाऽङ्कुरैः ॥ ३८ ॥ सटाभारं सकुटिलं वह्निज्वालाग्रपिङ्गलम् ॥ धावन्भाति सर्वात्मा दावानलमिवाचलः ॥ ३९ ॥ दृश्यादृश्यमुखे तस्य जिह्वाप्युदितचञ्चला ॥ प्रलयान्ताम्बुदस्येव चञ्चला तु तडिद्यथा ॥ ४० ॥ आवर्त्तिनिर्मलेऽक्रोधेनयने विषहस्त्विव ॥ महाकटिकटस्कन्धमलो तप्तमिवक्षणम् ॥ ४१ ॥ कल्पान्तनभनिर्घोषं प्रज्वलद्वालिनःश्वासमारुतम् ॥ दुर्निरीक्ष्यं दुराधर्षं वज्रमध्यविभीषणम् ॥ ४२ ॥ कृत्वा मूर्तिं नृसिंहस्य दानवेन्द्रसभों ययौ ॥ ताम्बभञ्ज तु वेगेन दैत्यानां भयवर्धनः॥ ४३ ॥ भज्यमानां सभां दृष्ट्वा नृसिंहेन महात्मना ॥ हिरण्यकशिपुर् राजा दानवान्समचोदयत् ॥ ४४ ॥ सर्वजातिमिवं घोरं चापूर्वं पुनरागतम् ॥ घातयध्वं दुराधर्षं येन मे नाशिता सभा ॥४५॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैत्याः शतसहस्रशः ॥ आयुधैर्विविधैर्जघ्नुर्देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४६ ॥ नानायुधसहस्राणि तस्य गात्रेषु भार्गव ॥ विशीर्णान्येव दृश्यन्ते मृष्टोधानीव पर्वते ॥ ४७ ॥ दैत्यायुधानां वैकल्यं कृत्वा हत्वा च दानवान् ॥ करपादप्रहारैश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४८ ॥ जग्राह वेगा द्दैत्यं हिरण्यकशिपुं ततः ॥ नृसिंहेहेतोर्विक्रान्तमवेक्ष्यवपुर्महाद्भुतम् ॥ ४९ ॥ वेगेनोत्सङ्गमारोप्य कदलीदललीलया ॥ दारयामास दैत्येशं

---

^१ 'प्रभविष्णुं परायणम्' इति क० । ^२ 'एषोऽहम्' इति ख० । ^३ 'जिह्वान्यमितचञ्चला' इति ख० । ^४ 'लोमगानेः' इति ख० । ^५ 'रूपन्' इति ख० ।