विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

बि० घं० ॥३६॥

प्र० खं० अ० ६० ॥३६॥

॥ शङ्कर उवाच ॥ या राम श्रवणोपेता द्वादशी महती च सा ॥ तस्यामुपोषितः स्नातः पूजयित्वा जनार्दनम् ॥ २ ॥ प्राप्नोत्ययत्नतो धर्मं द्वाद- शद्वादशीफलम् ॥ दध्योदनयुतं तस्यां जलपूर्णं घटं द्विजे ॥ ३ ॥ वस्त्रसंवेष्टितं दत्त्वा छत्रोपानहमेव च ॥ न दुर्गतिमवाप्नोति गतिमन्याञ्च विन्दति ॥ ४ ॥ अक्षय्यं स्थानमाप्नोति नाऽत्र कार्या विचारणा ॥ श्रवणाद्वादशीयोगे दुर्भगे भविताहि ॥ ५ ॥ अत्यन्तं महती नाम द्वादशी सा प्रकीर्तिता ॥ स्नानं जप्यं तथा दानं होमं श्राद्धं सुरार्चनम् ॥ ६ ॥ सर्वमक्षय्यमाप्नोति तस्य भृगुकुलोद्वह ॥ तस्मिन्दिने तथा स्नातो यत्र क्वचन संगमे ॥ ७ ॥ स क्रतुस्नानजं पुण्यं फलमाप्नोत्यसंशयम् ॥ श्रवणे मणमाः सर्वे फलपुष्पप्रदाः सदा ॥ ८ ॥ विशेषाद्भाद्रपूर्णिर्युक् इत्युक्तं विशेषतः ॥ यथैव द्वादशी प्रोक्ता बुधश्रवणसंयुता ॥ ९ ॥ तृतीया च तथा ज्ञेया पूर्वकल्पसमन्विता ॥ यथा तृतीया वर्मना तथा पञ्चदशी शुभा ॥ १० ॥ त्र्यहःस्पृशोऽपि दिवसे चोपवासे महाफलः ॥ केशवस्यार्चने राम दानजप्यादिकेषु च ॥ ११ ॥ गम उवाच ॥ त्र्यहःस्पृक्त्वम् कीदृक्कदा भवति वा प्रभो ॥ तस्य मे संशयं ब्रूहि देवदेव वृषध्वज ॥ १२ ॥ शंकर उवाच ॥ दिवा विनिर्गता यत्र व्यतीता स्यात्तिथिर्द्विजः ॥ रात्रि शेषे तथोवेक्ष्य भविष्या स्पृशती तिथिः ॥ १३ ॥ तिथिस्त्रितयसंस्पर्शादहोरात्रे भुमुक्तम ॥ त्र्यहस्पृक्त्वं विनिर्दिष्टः पुण्यः परमपावनः ॥ १४ ॥ तत्रोपोग्य शिरःस्नातैः कर्तव्यं देवतार्चनम् ॥ जपं होमं तथा दानं काम्यमिष्टमिमन्तथा ॥ १५ ॥ कर्मणां परिणामानामक्षय्यं हि तद्ध्रुवम् ॥ भोज्यं त्रिपुरं गम ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत ॥ १६॥ महत्पुण्यां भवन्त्येका पौर्णमासी द्विजोत्तम ॥ प्रतिपद्वन्धसं तस्यां नोपवासो जताऽनृजः ॥ १७॥ यः पूजयति धर्मेण तेन संवत्सरी हरिः ॥ पूजितः पौर्णमासीषु भवतीति ह निश्चयः ॥ १८ ॥ तस्यां कृतं स्वल्पमपि महत्भवति भार्गव ॥ कुर्या जप्यं ततो होमो यच्चान्यत्सुकृतं भवेत् ॥ १९ ॥ गम उवाच ॥ मत्वन्मे पौर्णमासी महत्त्वपूर्वा वृषध्वज ॥ कथं जया जगन्नाथ तन्मम वदत्व पृच्छतः ॥ २० ॥ शंकर उवाच ॥ यस्यां पूर्णेन्दुना योगं यायाज्जीवो महाबलः ॥ पौर्णमासी तु सा ज्ञेया महत्पूर्वा द्विजोत्तम ॥ २१ ॥ आदित्यग्रहणे गम ग्रहेण वा निशाभूतः ॥ उपवासाद्भवेत्प्रीति मर्किक्लिस्वतनागतम् ॥ २२ ॥ स्नानं दानं तथा जप्यं वा क्षय्यं परिकीर्तितम् ॥ श्राद्धञ्च भार्गवेन्द्रष्ट वह्निंसंपुजनं तथा ॥ २३ ॥ गम उवाच ॥ नक्षत्रं द्व्यृडवण तिथिकृत्यात्र विनिर्गताम् ॥ दृष्टा यथावत्कर्तव्यं तिथि शङ्कर जानता ॥ २४ ॥ शङ्कर उवाच ॥ मा तिथिनन्दनांगरात्रं अन्यमसिवादिना गवः ॥ तथा कर्माणि कुर्वीत दानवृद्धिरि-

---

१ 'सर्वतीर्थस्नानजं नाम' इति व० । २ 'परं पुष्टिमता' इने व० । ३ 'स्मृता' इति व० । ४ 'यथा' इति व० । ५ 'नेष्टा' इति व०