विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

पृ० सं० अ० ६२

वि० ध० ॥ ३७ ॥

महाभुज ॥ आसनान्यथ कार्याणि रत्नचित्राणि भार्गव ॥ २३ ॥ सौवर्णान्यथ रौप्याणि ताम्रशैलमयानि च ॥ ततस्सर्वाह्नं कार्यं ततोऽग्निगमनं ततः ॥ २४ ॥ नमस्कारस्ततः कार्यः प्रणीतेन १ ततः पुनः ॥ ब्रह्मकर्मान्नौ मन्त्रं प्रश्वेतापि येन च। रक्षेत् ततो जन्त्वा महाभाग प्रणवेन निवेदयेत् ॥ आसनेऽर्चयेद्देवं ततः प्रयतमानसः ॥ २५ ॥ अर्ध्याभिरुद्भिरेव ततो भोगैः सर्वैरनन्तरम् ॥ पद्मश्रितियेत्याथ पाद्याभिर्ध्याप्यनन्तरम् ॥ ॥ २६ ॥ पादुकाभिस्ततो राम देवदेवं समर्पयेत् ॥ ततस्त्वाचमनीयंार्थ देवदेवमतिष्ठमर् ॥ २७ ॥ देवमाचमनीयञ्च पाद्योष्ठामृतमेव च २ ॥ दन्तकाष्ठं ततो दद्याज्जिह्वानिर्लेखनं ततः ॥ २८ ॥ गण्डूषणं ततो दद्यान्मुखप्रक्षालनं तथा ॥ भूयस्त्वाचमनं देयं तर्पणं चाप्यनन्तरम् ॥ २९ ॥ पुष्पं दीपमलङ्कारं धूपमकरमेव च ॥ निवेद्य विधिवत्सर्वं ततः पश्चान्निवेदयेत् ॥ ३० ॥ सेन्त्यानि राम बीजानि त्वेणीवीयं ततः पुनः ॥ मधुपर्कं ततो दद्याद्दधि सर्पिस्तथा मधु ॥ ३१ ॥ दध्यलाभे पयः कार्यं मध्वलाभे तथा गुडम् ॥ घृतप्रतिनिधिर्नास्ति तत्र यत्नस्तमभ्यवेत् ॥ ३२ ॥ एकोगो वा समस्तो वा मधुपर्को विधीयते ॥ व्यंगं वर्ज्यं प्रयत्नेन नित्यमेव विजानता ॥ ३३ ॥ दर्पणे ३ तु ततो दद्यात्ततो निर्माल्यनं बुधः ॥ ततस्त्वाचमनीयं च विधिवत्सुसमाहितः ॥ ३४ ॥ हस्तनिर्पुञ्छनार्थाय ५ ततो दद्यात् गंधकम् ॥ ततः पशुं बुधः कुर्याद्ध्यानमन्त्राधुपाक्तिकम् ६ ॥ ३५ ॥ मायुपाक्तिकमभ्यर्च्य व विनिर्वदयेत् ॥ घृतावक्षं ततो दद्यात्ताम्बूलाञ्चायनन्तरम् ॥ ३६ ॥ मात्राश्च दक्षिणार्थाय ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ मंगलानि यथाशक्त्या ततो देवे निवेदयेत् ॥ ३७ ॥ ततोऽभिगमकाल्तु ४ सर्वव्याप्तपुरोत्तमो ॥ उपादानमथो दद्यात्कुर्याच्चैव विसर्जनम् ॥ ३८ ॥ ततोऽग्निश्शरणं गत्वा वह्नि संतर्पयेद्बुधः ॥ ब्राह्मणानां यथाशक्ति दानं दद्यादनन्तरम् ॥ ३९ ॥ एतन्मया ते कथितं समग्रं यथातथुर्व्याभिगममस्य कालम् ॥ गच्छेदुपादानकृतप्रयत्नस्ततो यथावद्गुणुवंशचन्द्र ॥ ४० ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे शङ्खशीतास्त्वभिगमकालो नामैकषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६१ ॥ ॥ शङ्क उवाच ॥ भोगानामर्जनं कार्यं ततो राम स्वकर्मणा ॥ स्थिराणामस्थिराणां च यथावच्छ्रणुन्दन ॥ १ ॥ आसनाद्यास्तु ये भोगाः कालनाय्याविनाशिनः ॥ स्थिरांन्त गम निर्दिश्य परिगृह्णास्तथा चगः ॥ २ ॥ पुष्पं पत्रं फलं मूलं तथा हरितकं शुभम् ॥ उदकं चार्चनीयं म्यात्संन्निधेहनि भार्गव ॥ ३ ॥ उपादानाय निष्क्रान्ते कुर्द्धम्वित्य सत्वरम् ॥

---

१ 'प्रणते च' इति क० 'प्रणतश्च' इति ख० ।
२ 'देवमाचमतोयार्थं पाद्यमोटासथैव च' इति क०, ख० ।
३ 'दृष्टम्' इति ख० ।
४ 'ततो' इति ख० ।
५ 'हस्तनिपुञ्जन' भार्थीयम्' इति क० ।
६ 'साधुपार्क्तिकमध्यार्थं मात्रांम्' इति क० ।
७ 'ततस्त्वन्' इति ख० ।

॥ ३७ ॥