विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ४६ ॥

प्र० खं० अ० ७५

भारताचन्दनाः ॥ परिक्षित्सुतं राज्यस्थं राजानं जनमेजयम् ॥ २३ ॥ वैशम्पायन इत्येव शिष्यो व्यासस्य विश्रुतः ॥ आख्यास्याति महाऽऽख्यानं सर्वपापभयापहम् ॥ २४ ॥ धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च यदुनन्दन ॥ प्रदीपभूतं सर्वत्र बुध्बुिद्धिविवर्धनम् ॥ २५ ॥ यत्र विष्णुकथा दिव्याः श्रुतयश्च सनातनाः ॥ तच्छ्रोतव्यं मनुष्येण परं पदमभीप्सता ॥ २६ ॥ भारताख्यानं प्राप्य नर्कं तु न गच्छति ॥ न चेत्स्याद्यदि भूपाल महापातकसंयुतः ॥ २७ ॥ दशभिः पारणैः स्थानं प्राप्नोति जगतः पतेः ॥ केशवस्य महाभाग निर्मितं येन भारतम् ॥ २८ ॥ व्यस्य वेदं चतुर्था तु विष्णुर्द्वैपायनो मुनिः ॥ शिष्यानध्यापयामास नामतस्तान्निबोध मे ॥ २९ ॥ ऋग्वेदस्य पैलं तु सामवेदं तु जैमिनिम् ॥ आथर्वणं सुमन्तुं तु यजुर्वेदं महामुनिम् ॥ ३० ॥ अध्यापयामास तदा वैशम्पायनसंज्ञकम् ॥ वाकोवाक्यं पुराणं च सूतं भारतमेव च ॥ ३१ ॥ अङ्गानि वेदश्चत्वारो मीमांसा न्यायविस्तरः ॥ धर्मशास्त्रं पुराणं च विद्यास्त्वेताश्चतुर्दश ॥ ३२ ॥ शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषं गतिम् ॥ छन्दोविशेषः षष्ठश्च षडङ्गो वेद उच्यते ॥ ३३ ॥ सांख्यं योगं पाञ्चरात्रं शैवं पाशुपतं तथा ॥ कृतान्तपञ्चकं विद्धि ब्रह्मणः परिमार्गेणे ॥ ३४ ॥ संसारक्षयहेतुश्च भावोपकरणेषु च ॥ सोत्तरा वैष्णवा धर्मास्सारमेतत्प्रकीर्तितम् ॥ ३५ ॥ एतावानेव सकलो विद्याग्रामस्तवेरितः ॥ विद्याः प्रशस्ताश्चैताभ्यः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३६ ॥ योऽसौ व्यासस्य शिष्योभून्नारायणः सुतः शुकः ॥ तेनैव देवदेवेन विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ ३७ ॥ त्रेतायुगे चतुर्विंशे भृगुवंशोद्भवेन तु ॥ वाल्मीकिना तु रचितं स्वमेव चरितं शुभम् ॥ ३८ ॥ रामायणानं महापुण्यं श्रोतॄणां ^२विष्णुलोकदम् ॥ वर्तमाने कलियुगे क्षीणे नृपतिसत्तम ॥ ३९ ॥ कल्की विष्णुयशो नाम भविष्यति जगत्पतिः ॥ घातयिष्यति सर्व्वान्स म्लेच्छाञ्छरपरश्वधैः ॥ ४० ॥ म्लेच्छाक्रान्तां वसुमतीं कृत्वा म्लेच्छविवर्जिताम् ॥ धर्मसंस्थापनं कृत्वा स्वस्थानमुपयास्यति ॥ ४१ ॥ प्रजासु धर्मयुक्तासु तत्सत्सत्यन्ते कृतम् ॥ इत्येवं भगवान्विष्णुर्युगे क्षीणेऽभिजायते ॥ ४२ ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय नित्यमेव यदूहह ॥ प्रादुर्भावसहस्राणि समतीतान्यनेकशः ॥ ४३ ॥ भविष्यति तथा तस्य येषां संख्या न विद्यते ॥ ४४ ॥ एतत्त्वोक्तं हि राजेन्द्र क्षीणे युगे यद्भवति लोके ॥ अतः परं धर्मभृतां वरिष्ठ प्रब्रूहि किं ते कथयामि राजन् ॥ ४५ ॥

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मा० सं० युगान्तवर्णनो नाम चतुस्सप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७४ ॥

॥ ४१ ॥

वज्र उवाच ॥ ^३मन्वन्तरं परिक्षीणे यदृशी द्विज

---

^१ 'जगतोऽपते' इति छ० ।
^२ 'विचितैः पदानि' इति बु० ।
^३ 'आद्यं' इति ई० ।