विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

चि० घ० ॥४१॥ प्र० सं० अ० ८२

शुभप्रदम् ॥ १३ ॥ नन्दनो विजयश्चैव जयः कामश्च दुर्मुखः ॥ आहिर्बुध्न्ये युगे पञ्च येषामद्या हिताह्वयः ॥१४॥ हेममाली विलम्बी च विकारी शर्वरी प्लवः ॥ पञ्चैते पञ्चयुगे तेषां पञ्चमश्च शुभप्रदः ॥ १५ ॥ शोककृच्छुभकृत्क्रोधी विश्ववसुपरावसू ॥ वैश्वे पञ्च शुभा ज्ञेया मन्दो राजनिदून चभौ ॥१६॥ प्लवङ्गः कीलकस्सौम्यस्सोमो रोधकएव च ॥ सौम्ये पञ्च शुभावोषां प्रथमान्तनराहुभौ ॥१७॥ धावनं मथनं वीरं राक्षसं चानलं तथा ॥ इन्द्राग्निदैवते पञ्च सर्व एव शुभप्रदाः ॥१८॥ पिङ्गलः काल्युक्तश्च सिद्धार्थो रौद्रदुर्मती ॥१ आश्विनेऽपि युगे पञ्च चतुर्थस्तेषु शस्यते ॥१९॥ दुन्दुभ्य द्गारकौ रक्तः क्रोधश्चापि क्षयस्तथा ॥ भाग्ये पञ्च शुभास्सर्वे विशेषेण तु पञ्चमः ॥ २० ॥ अतः परं चारवशादेवाहोचार्यस्य पार्थिव ॥ द्वादशाब्दाधिपांस्तूभ्यं कथयामि फलान्वितान् ॥ २१ ॥ आग्नेयकरणे जीवे वर्षं स्याद्वह्निदैवतम् ॥ अहितं तद्दिनिर्दिष्टं गोद्विजाभ्युपजीवि नाम् ॥ २२ ॥ सौम्यरोद्रोपगे जीवे सौम्यवर्षमुदाहृतम् ॥ ईतयस्सकला यत्र चानावृष्टिमयं तथा ॥ २३ ॥ आदित्यपुष्योगे चान्द्रो विज्ञेयो गुरु दैवतः ॥ शुभाङ्करो हितो लोके क्षमारोग्यसुभिक्षद्ः ॥ २४ ॥ सार्पपैत्र्योपगे जीवे पैत्र्यं वर्षमुदाहृतम् ॥ हार्द्दं वृष्टिमदं लोके शिवंसौम्यिच्छकार कम् ॥ २५ ॥ फाल्गुनीद्वयहस्तस्थे वर्षं भाग्यमुदाहृतम् ॥ चौराग्निवाल्यकं घोरं नारीदोषविपत्कारकम् ॥ २६ ॥ चित्रास्वातिगते जीवे त्वाष्ट्रः संवत्सरः शुभः ॥ शुक्रधान्यक्षयकरः शिविधान्यविवर्धनः ॥ २७ ॥ इन्द्राग्निदैवतं जीवे विशाखामैत्रसंस्थिते ॥ यज्ञाक्रियाप्रवृत्तानां हितं मुदितमानवम् ॥ २८ ॥ ज्येष्ठामूलगते जीवे शाक्रमब्धमुदाहृतम् ॥ शुकधान्यक्षयंकरं भूतानां भयवर्धनम् ॥ २९ ॥ आषाढाद्वयगे जीवे वैश्वदेवमुदाहृतम् ॥ नाशुभं न शुभं लोके राज्ञां विग्रहकारकम् ॥ ३० ॥ वैष्णवावासवस्थे तु वैष्णवं परिकीर्तितम् ॥ क्षेमसौभिक्षद्ं लोके पापीडापिपीडनम् ॥ ३१ ॥ प्रौष्ठपादद्वयगते जीवे वारुणसंस्थिते ॥ पूर्वधान्यप्रदं त्वाजं पश्चाद्धान्यविनाशनम् ॥ ३२ ॥ पौष्णश्विय्याम्यगे जीवे वर्ष स्यादश्विदैवतम् ॥ सुवृष्टिक्षेमदं लोके सर्वतोङ्गितिवर्जितम् ॥ ३३ ॥ चैत्रशुक्लसमारम्भे जगतां जगदीश्वर ॥ सर्व चक्रं तदा राजंस्ततस्तिथ्यात्सदा दिने ॥ ३४ ॥ संवत्सरशः क्रियते ब्रह्मणा तु सदा ग्रहः ॥ नागो यक्षश्च धर्मश्च गन्धर्वश्च तथैव च ॥ ३५ ॥ सत च्छिन्न्रे तु यः ज्ञेयः कल्पायतसमागणे ॥ आदित्यादित्य बोद्धव्यो ग्रहः संवत्सराधिपः ॥ ३६ ॥ आदित्येन सहानन्तो नागो भवति भूमिप ॥ चित्राङ्गदश्च गन्धर्वो दुर्धर्षो निशाचरः ॥३७॥ सौम्येन वासुकित्पन्नंगः पूर्णभद्रो निशाचरः ॥ चित्रसेनश्च गन्धर्वः समाश्वासी प्रकीर्तिताः ॥३८॥

---

१ 'हेमलंबी' इति ख०।

॥ ४१ ॥