विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

दन्यसंस्थानं मैत्रैश्चायुधसन्निभैः ॥ ४१ ॥ उदयास्तमये च्छन्नः पार्थिवानां न शस्यते ॥ पक्षादौ चापसंस्थाने युद्धं शशिनि निर्दिशेत् ॥ ४२ ॥
लाभस्तेषां जयस्तेषां यत्र दृष्टं भयं ततः ॥ समकोटिविशालश्च किंचिदाप्लुत्तरोन्नतः ॥ ४३ ॥ मासादौ चन्द्रमाः शस्तो वाम एव विपर्य्ययः ॥
मण्डलेनान्तरिकुर्व्वञ्छृङ्गे सा यदि वा स्पृशेत् ॥ ४४ ॥ तारामहं तदा कुर्य्याद्व्यं जनपदं शशी ॥ शुक्लपक्षस्य या वृद्धिलौके क्षेमसुभिक्षदा ॥ ४५ ॥
सा सितेतरपक्षस्य पृथिव्यां नैव शस्यते ॥ श्रवणेऽभ्युदितो भौमः पुष्ये वक्रमियाद्यदि ॥ ४६ ॥ प्राजापत्युदितश्चन्द्रो नाशाय स्यान्महीक्षिताम् ॥
गतागतं यदा कुर्य्यान्मघामध्येन लोहितः ॥ ४७ ॥ तदा भवतयनावृष्टिः पाण्ड्यो राजा विनश्यति ॥ फल्गुन्योदयमुद् गत्वा वक्रः स्याद्वैश्रदेवके ॥ ४८ ॥
प्रजापत्ये प्रवासश्च त्रैलोक्यं तत्र पीड्यते ॥ ध्रुवेषु वैष्णवे मूले शाक्रे च विचरन्कुजः ॥ ४९ ॥ घोरं करोत्यनावृष्टिं कृत्तिकासु मघासु च ॥
कार्त्तिकेऽभ्युदते पौषे चाषाढे श्रावणे बुधः ॥ ५० ॥ दृष्टो लोके भ्याय स्यान्माघवैशाखयोस्तथा ॥ अकस्माच्च दृश्येत दिवा देवपुरोहितः ॥ ५१ ॥
राजा वा म्रियते तत्र स वा देशो विनश्यति ॥ अहस्सर्व्वं यदा शुक्लो दृश्यतेऽथ महाग्रहः ॥ ५२ ॥ तदा त्वग्न्यादिभिर्मान्यान्बाधते
नगराणि च ॥ कार्त्तिके तु यदा मासि कुर्व्वीतास्तमयोदयौ ॥ ५३ ॥ तदर्द्धं नवतिं पूर्णं भुवि देवो न वर्षति ॥ शनैश्चरो देशपीडां
देशनक्षत्रपीडने ॥ ५४ ॥ ध्रुवं करोति राजेन्द्र नित्यं चारवशेन तु ॥ सप्ताहान्तर्गता ये वै दिव्यान्तरिक्षनामसाः ॥ ग्रहोपरागणे तीव्रास्त्यूरुपत्पाताः
स्वफलेषु ते ॥ ५५ ॥ एकस्मिन्यदि मासे स्याद्ग्रहणं चन्द्रसूर्य्ययोः ॥ ब्रह्मक्षत्रविरोथाय विपरीतविवृद्धये ॥ ५६ ॥ यस्मिन्दृश्येत नक्षत्रे विशाखायां
प्रधूपवत ॥ तद्देशजाता पीडा स्याद्बुधकेतुमहाग्रहाः ॥ ५७ ॥ उल्काभिर्निहते सूर्ये केतुभिर्वा विदूमिते ॥ अगस्त्ये वा ध्रुवे वापि प्रजापीडां
विनिर्दिशेत् ॥ ५८ ॥ उल्काभिमहता रूक्षा स्फुलिङ्गा रजसा युताः ॥ ऋषयस्तस्त लोकानां विनाशाय च भूभृताम् ॥ ५९ ॥ कृत्तिकाभिस्म
होदेति शांकरीं दिशमाश्रितः ॥ कुमारीप्रतितीतो हन्याल्लोके नृपकुमारकान् ॥ ६० ॥ समागमे ग्रहाणां तु चन्द्रमाः शस्यते बुधक ॥
नक्षत्राणां च राजेन्द्र दक्षिणेन न शस्यते ॥ ६१ ॥ राहुः केतुः कुजः शुक्रश्चन्द्रेण सह यायिनः ॥ बुधो जीवश्च सौरश्च नागरा रविणा सहा ॥ ६२ ॥
यायिना विजिते पौरे राज्ञां स्याद्यायिनां जयः ॥ यायिभृद्दे पौरजिते पुरा राज्ञां जयो मृधे ॥ ६३ ॥ पौरेण विजिते पौरे पौरः पौरक्षयं वदेत् ॥
यायिना यायिनो हन्ते यायिनो यायिनां क्षयः ॥ ६४ ॥ ग्रहाणां चेद्भवत्साम्यं साम्यं राज्ञां विनिर्दिशेत् ॥ जयाजयौ नरेन्द्राणां निर्दिश्ये

---

१ 'उद्येत्तमये भानुः' इति ख०। २ 'पृष्ठमयम्' इति ख०। ३ 'नित्यमेवे' इति ख०। ४ 'यदा'इति ख०। ५ 'स्फुरणा' इति क०। ६ 'पुराज्ञाम्' इति क०। ७ 'पौरेण विजिते चौरे चौरौश्चक्षयं वदेत्' इति ख०।