विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ६३ ॥ प्र० खं० अ० ८७

ग्रहवृद्धैः ॥ ६६ ॥ महाह्रस्वस्तुस्तस्यानात्स्फुरेण विजितो ग्रहः ॥ विजितो जयलिङ्गैश्च कृष्णः श्यामद्युतिस्तथा ॥ ६६ ॥ उद्धमार्गगतिः स्निग्धो विमलो विमलप्रभः ॥ बृहस्पतिश्शुक्रश्च विजयी कथितो ग्रहः ॥ ६७ ॥ न दैवमेतच्चपलस्य लोके न नास्तिकस्याप्यधमपुरुष्य ॥ गुह्यं मुनीनामपि पार्थिवेन्द्र मयोदितं कालविनिश्चयं तो ॥ ६८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मा० सं० ग्रहशुभाशुभपरिज्ञानवर्णनं नाम पञ्चाशीतितमोऽध्यायः ॥ ८५ ॥ वज्र उवाच ॥ प्रतिदेशं महाभाग कथं प्राप्तेऽनुपद्रवम् ॥ विज्ञायते द्विजश्रेष्ठ तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ कृत्तिकां रोहिणीं सौम्यं मध्यदेशस्य निर्दिशेत् ॥ पीडिते त्रितयेऽतस्मिन्मध्यदेशः प्रपीड्यते ॥ २ ॥ आर्द्रा पुनर्वसुं पुष्यं पूर्वदेशस्य निर्दिशेत् ॥ पीडिते त्रितये तस्मिन्पूर्वदेशः प्रपीड्यते ॥ ३ ॥ आश्लेषां तु मघां पूर्वा चाग्नेय्यां दिशि निर्दिशेत् ॥ पीडिते त्रितये तस्मिन्नाग्नेयी पीड्यतेऽथ दिक् ॥ ४ ॥ आर्य्यणमथ हस्तं च त्वाष्ट्रं स्वातिदिशि दक्षिणे ॥ पीडिते त्रितये तस्मिन्पीड्यते दक्षिणा च दिक् ॥ ५ ॥ स्वातिं विशाखां मैत्रं च नैर्ऋत्यां दिशि निर्दिशेत् । पीडिते त्रितये तस्मिन्पीड्यते नैर्ऋती च दिक् ॥ ६ ॥ वायव्यां दिशि निर्द्दिष्ट्वा वैष्णवष्णववासवाः । पीडिते त्रितये तस्मिन्वायवी पीड्यते च दिक् ॥ ७ ॥ वारुणं चाजदैवत्यं चाहर्बुध्न्यं तथोत्तरे ॥ पीडिते त्रितये तस्मिन्नुत्तरा दिक्प्रपीड्यते ॥ ८ ॥ रेवती चाश्विनी याम्येशानी दिक् प्रपीडिता ॥ पीडिते त्रितये तस्मिन्नीशानी दिक् प्रपीड्यते ॥ ९ ॥ आदित्यो भृगुजौ भौमो राहुस्सौरौ निशाकरः ॥ बुधो बृहस्पतिश्चैव प्राच्यादीशाः प्रकीर्तिताः ॥ १० ॥ विध्वस्तवपुषस्ते च ग्रहयुद्धे पराजिताः ॥ नीचाः पितृगृहस्थाश्च स्वां दिशं पीडयन्ति ते ॥ ११ ॥ वज्र उवाच ॥ स्वदेशपीडनं कुर्व्वन्स्ततः पीडतः कथम् ॥ सर्वमेतन्ममाचक्ष्व सर्वधर्मभृतां वर ॥ १२ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ शनैश्चरार्को भारेण वक्रेणाङ्गारको ग्रहः ॥ उपरागेण राहुश्च केतुश्चारूमनोदयैः ॥ १३ ॥ उदयास्तमयाभ्यां च जीवशुक्रशशाङ्कजाः ॥ संच्छादनेन च शशी ह्यन्यन्यश्चैव योगतः ॥ १४ ॥ तथा यस्मिंश्च नक्षत्रे दिग्यपार्थिवनामभाः ॥ दृश्यन्ते तु महीपालाः स्वां दिशं संप्रपीडयेत् ॥ १५ ॥ देशेषु सर्वेषु मयोक्तं ते शुभाशुभं यादवमुख्यनाथ ॥ अतः परं धर्मभृतां वरिष्ठ वदस्व किं ते कथयामि राजन् ॥ १६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मा०मु० प्रतिदेशपीडावर्णनं नाम षडशीतितमोऽध्यायः ॥ ८६ ॥ ॥ वज्र उवाच ॥ शुभाशुभपरिज्ञानं भवतानुकृपं प्रति ॥ तत्तोहं श्रोतुमिच्छामि तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १ ॥

---

१ 'विजये' इति क० । २ 'प्राप्तं' इति ख० । ३ 'कीर्तितम्' इति क० ख० ।

॥ ६३ ॥