विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ६४ ॥
प्र० खं० अ० १०२

निर्दिशेत् ॥ १९ ॥ वषट्ते विष्ण इत्येवं वैष्णवस्य तथा भवेत् ॥ आमे ग्रहा भवन्त्येवं वासवस्य प्रकीर्तितः ॥ २० ॥ इमं मे वरुणेत्येवं
वारुणस्य तथा भवेत् ॥ उपप्रायोगितिमन्त्रेण होममाजस्य कारयेत् ॥ २१ ॥ मन्त्रश्चाहिरिर्वेध्न्यस्यमहिर्बुध्न्यस्य कीर्तितः ॥ प्रयादामिति मन्त्रेण
अश्विनस्य प्रकीर्तितः ॥ २२ ॥ यमो दाधार पृथिवीं तथा याम्यस्य कीर्तितम् ॥ नक्षत्रदेवताहोमे मन्त्रा एते प्रकीर्तिताः ॥ २३ ॥ नक्षत्रदेवता
तुल्या दिग्गीशानां तथैव च ॥ प्रणवेन दिशः कार्यस्तथा हव्यचं नक्षत्राणां विधीयते ॥ २४ ॥ सागराणां च राजेन्द्र पृथगेवं समाश्रयो मन्त्रगणे
हव्यं ग्रहाणां च नराधिप ॥ २५ ॥ समाप्येति तथा हव्यचं नक्षत्राणां विधीयते ॥ २६ ॥ एतावदुक्ते नृपवर्य तूर्ध्वं होममाश्रयो मन्त्रगणे
ग्रहाणाम् ॥ हुतेन येनानघमानवानां कामानभीष्टान्प्रदिशन्ति लोके ॥ २७ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे होममन्त्र्या-
ध्यायो नाम अधिकशततमोऽध्यायः ॥ १०२ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ध्रुवस्थाननिविष्टानां देवतानां पृथक्पृथक् ॥ दक्षिणाथं प्रदातव्यं सर्वपापप्र-
णाशनम् ॥ १ ॥ रक्तां वत्सयुतां धेनुं दद्यादर्कस्य पार्थिव ॥ शङ्खं दद्यान्नरेन्द्रेण दक्षिणार्थं निशाभूतः ॥ २ ॥ रक्तवर्णास्तथाऽश्वा दातव्यः
क्षितिजस्य तु ॥ काञ्चनीं स्वां प्रतिकृतिं बालकीडनकंनि च ॥ ३ ॥ बुधाय राजेन्द्रयानि दक्षिणार्थं विशेषतः ॥ कांस्यं दुकूलं कार्पासवासानि
गुरवे तथा ॥ ४ ॥ सितवर्णां च तुगां भार्गवाय प्रदापयेत् ॥ कृष्णां धेनुं सवत्सां च दद्यात्सूर्यसुताय वै ॥ ५ ॥ उष्णीषं लौहदण्डश्च दातव्यौ
नृप राहवे ॥ छागश्च केतवे देयं कृतपं च नराधिप ॥ ६ ॥ कृत्तिकानां तु कनकं दातव्यं भृतिमच्छता ॥ सर्वबीजानि देयानि रोहिणीनां तथैव
च ॥ ७ ॥ दोग्ध्रीं धेनुञ्चैवमृगशिरसे च गवेव ॥ आदित्याय शुभं वस्त्रं प्रध्याय कनकं घृतम् ॥ ८ ॥मार्थाय वृषभं दद्याद्बुक्मशृङ्गं महीपते ॥
पित्र्यस्य च तिलान्दद्याद्वायव्यस्य च चामरम् ॥ ९॥ भाग्यम्य हेया गन्धाश्च आर्यमण्य च काञ्चनम् ॥ हस्तस्य कुञ्जरं दद्यात्कनकं वा मही-
पते ॥१०॥ त्वाष्ट्रस्य वृषभं दद्यादैन्द्राग्नस्य नराधिप ॥ वस्त्राणि चैव मैत्रस्य कनकं तथा ॥११॥दद्यान्मूलस्य मूलानि फलानि विविधानि च ॥
आप्यस्य दधिपात्राणि शक्टं वासवस्य च ॥ १२॥ तथा चन्दनकाष्ठञ्च वारुणार्य प्रदापयेत् ॥ अजमाजरुय दातव्यमाहिर्बुध्न्यम्य चोदनम् ॥ १३ ॥
धेनुं पौष्णस्य तुगमाश्विनत्य तथैव च ॥ तिलेक्षुञ्च याम्यम्य दद्यात्पापापनुत्तये ॥ १४ ॥ कुञ्जरं च तथैवोष्ट्रं रथं शक्टमेव च ॥ हयसंबन्धनं
चैव नगरांचं च पार्थिव ॥ १५ ॥ प्राच्यादीनां क्रमाद्दद्याद्दिगीशाञ्च नराधिप ॥ सागराणां च दातव्यं कनकं भृगिभूषणम् ॥ १६ ॥ नक्षत्राणां
ग्रहाणाञ्च दिशाञ्च मनुजेश्वर ॥ यदुक्तमत्र तद्देयं देवतानां पृथक्पृथक् ॥ १७ ॥ उक्ताभावे च दातव्या धेनुः पार्थिवसत्तम ॥ प्रत्यर्कञ्च महाभाग