विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ६७॥

प्र० खं० अ० १०७

दृष्ट्वा दिवाकरः ॥८८॥ रेवन्तेति तदा तस्य नाम चक्रे जगद्गुरुः ॥ तं च पुत्रमुवाचाथ सूर्यो ग्रहगणेश्वरः ॥८९॥ यस्मात्सोऽश्वात्सुतप्रभो मत्स्यस्त्व- द्धीसदीधितिः ॥ पूजामाप्स्यसि सोऽश्वेभ्यस्तस्मान्निमित्तं जगत्प्रियः ॥ ९० ॥ ये च त्वां पूजयिष्यन्ति तेषां वृद्धिर्भविष्यति ॥ शनैश्चरस्य ते जन्म मयोक्तं नृपसत्तम ॥ ९१ ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि राहोर्जन्म तथानघ ॥ दाक्षायणी सिंहिकास्या भार्या वै कश्यपस्य तु ॥९२॥ अकाले वरयामास भर्तारं तपसान्वितम् ॥ भगन्पुत्रकामां मां ते प्रयच्छ ममानघ॥ ९३॥ अकालयाच्ञासिद्धयर्थं जगाद स कश्यपः ॥ दैत्यदानवसंकाशं पुत्रं त्वं जनयि- ष्यसि॥ ९४॥राहं सा जनयामास वरदानान्महात्मनः॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि केतोस्ते जन्म पार्थिव॥ ९५॥प्रजानां महतीं वृद्धिं दृष्ट्वा देवः पितामहः ॥ क्षयं तासां तदा चक्रे बुद्धिं बुद्धिमतां वरः ॥ ९६ ॥ क्षयं चिन्तयतस्तस्य प्रजानां मनुजेश्वर ॥ प्रादुर्भूता ततः कन्या मृत्युर्नामिति विश्रुता ॥ ९७ ॥ तां जगाद तदा ब्रह्मा प्रजाः संहर शोभने ॥ सा तथोक्ता तदा तेन रुरोद वरवर्णिनी ॥ ९८ ॥ तदाश्रुबिन्दुभिर्जाता व्याधयोऽथ सहस्रशः ॥ दृष्ट्वा व्याधीन्समुत्पन्नान्संहृत्याश्रूणि भामिनी ॥ ९९ ॥ सुदुश्चरं तपस्तेपे पुष्करारण्यमाश्रिता ॥ स्नानेषु च तथान्येषु वह्निवर्षणवाञ्छुभा ॥ १०० ॥ भूयो जगाद तां ब्रह्मा प्रजाः संहर शोभने ॥ मयोक्तं यत्पुरा भद्रे तत्कथा न तदन्यथा ॥ १०१ ॥ तपसा ते वरं ग्राह्यं तदवश्यं सुशोभने ॥ तृष्णां निमित्तं मरणं लोके यास्यति दोषतः ॥ १०२ ॥ न कश्चिद्दोषतो मन्ता त्वां कदाचिदपि ध्रुवं ॥ एवमुक्ता तदा तेन ब्रह्मणा सा शुभानना ॥ १०३॥ दीर्घमुष्णं च निःश्वासं सुमोच वरवर्णिनी ॥ कृष्णसर्पसमाकारस्तस्मात्केतुर्जायत॥ १०४॥ शिखिविद्रुमनिर्भासो गजान्नाकालानलसप्रभः ॥ धूमप्रभम्य तस्याथ केतुरूपस्य पार्थिव ॥ १०५ ॥ संज्ञां चकार सर्वात्मा देवदेवः पितामहः ॥ धूमकेतुर्ग नाम्ना भविष्यति जगत्त्रये ॥ १०६ ॥ दर्षयिष्यति लोकानां तथैव च शुभाशुभम् ॥ दिग्वन्तरेक्ष भुवि चैक एषः सन्दृश्यते धूमकेतुर्महात्मा ॥ संवत्सरान्तेऽरमुतु बहुप्रकारैः शुभाशुभं दर्शयन्मानुषा- णाम् ॥ १०७॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे ग्रहसम्भवो नाम पडुत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १०६ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ पूर्वं ब्रह्मा महीपाल सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ अभ्यध्यायद् तदानान्तं तस्य युक्तस्य पार्थिव ॥ १ ॥ ततोऽस्य जघनात्पूर्वमसृजत्रिंश्रिरे सुतान् ॥ असुः प्राणः स्मृतो विप्रेस्तन्जातातस्ततोऽसुराः ॥२॥ यथा सृष्टाः सुरानन्त्वा तां तनुं नोव्यपाहत ॥ अध्यक्तं तत्तवंबहुलं तत्तस्मान्सोऽत्युज्रत ॥३॥ ततस्ताननुकेमानस्य प्रियामासीत्प्रभोः किल ॥ ततो मुखात्सुसृष्ट्वा दिव्यस्तन्मन्य देवताः ॥ ४ ॥ उत्पन्ना दिव्यतस्तस्माद्देवांस्तेन ततः स्मृताः ॥ धातंर्देवैति यत्प्रोक्तं क्रीडार्थं सविभाव्यते ॥५॥ तस्माद्देवान्त तनुंवायां जह्रिं तन्व देवताः ॥ देवाच्छा ततः सौ वै तनुमन्यां प्रपद्यत ॥६॥

॥६७॥