विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ७७ ॥ प्र० खं० अ० ११८

अद्य प्रभृति ते स्थानं निमे जीवं ददाम्यहम् ॥ नेत्रपक्ष्मसु सर्वेषां मनुष्याणां भविष्यसि ॥ १८ ॥ त्वत्सम्बन्धात्तथा तेषां निमेषः सम्भविष्यति ॥ चालयिष्यन्ति तु यदा नेत्रपक्ष्माणि मानवाः ॥ १९ ॥ एवमुक्ते मनुष्याणां नेत्रपक्ष्मसु सर्वशः ॥ जगाम निमिर्जीवे तु वरदानात्तस्यभूयः ॥ २० ॥ वशिष्ठजीवं भगवाञ्छ्रुत्वा वचनमब्रवीत् ॥ मित्रावरुणयोः पुत्रो वशिष्ठ त्वं भविष्यसि ॥ २१ ॥ वशिष्ठ इति ते नाम तत्रापि च भविष्यति ॥ जन्मद्वयमतीतं च तत्रापि त्वं स्मरिष्यसि ॥ २२ ॥ एतस्मिन्नेव काले तु मित्रश्च वरुणस्तथा ॥ वदर्याश्रमसासाद्य तपस्तेपतुख्यम् ॥ २३ ॥ तपस्यतोस्तयोरेवं कदाचिन्साधवे ऋतौ ॥ पुष्पितद्रुमसंच्छित्ने शुमे दक्षिणमारुते ॥ २४ ॥ उर्व्वश्यथ वरागेहा कुर्व्वती कुसुमोच्चयम् ॥ समूद्रसक्तवसना तयोर्दृष्टिपथं गता ॥ २५ ॥ तां दृष्ट्वा सुमुखों सुभ्रू नीलनीलोज्जलोचनाम् ॥ उभो क्षुभ्नुतुर्वीर्य्यन्तदृष्ट्पग्निसादितौ ॥ २६ ॥ स्कन्ने रेतस्यथोदृष्ट्वा शापभीता वराप्सराः ॥ चकार कलशे शुक्रमन्तायणेण मनोमये ॥ २७ ॥ तस्माद्दष्टिपथे जाता तस्मात्प्रतिसिता भुवि ॥ वशिष्ठाख्यास्तस्यश्च मित्रावरुणयोः सुतौ ॥ २८ ॥ वशिष्ठस्तूपयेमेथ भगिनीं नाब्दव्य तु ॥ अरुन्धतीं वरांगहां तनयां शक्तिम जीजनत् ॥ २९ ॥ शक्तेः पराशरः पुत्रस्तस्य वंशं निबोध मे ॥ यस्य द्वैपायनः पुत्रः स्वयं विष्णुर्जायत ॥ ३० ॥ प्रकाशा जनिता येन लोके भारतचन्द्रमाः ॥ पराशरस्य तस्य त्वं शृणु वंशमनुत्तमम् ॥ ३१ ॥ काइमया वाह्यनानो जैमयो मैमतायनः ॥ ३२ ॥ गौपालिः पञ्चशंखौ ज्ञेया कृष्णपराशराः ॥ ३२ ॥ प्रगोढयो वाह्वतपाः पार्थवः कौतुजातयः ॥ डार्यविः पञ्चमश्चैषां ज्ञेया नीलपराशराः ॥ ३३ ॥ कापारायणा कापिसौथाः कोकिक्यस्या नयान्तपाः ॥ पुक्करः पञ्चमश्चैषां ज्ञेया रक्तपराशराः ॥ ३४ ॥ अविद्ययौता वार्पण्या इत्येयाः श्लोकजातय वै इषीकतस्तः पञ्चमश्च एते श्वेतपराशराः ॥ ३५॥ वटिका वार्गणश्चैव स्कन्धन्धाः कौशिकान्तयः ॥ आभिरंगो पञ्चमश्च एत गौरपराशराः ॥३६॥ खलवायणी वार्षयणी तिल्वणो वैल्ववृक्षपः ॥ तालिमिंगो पञ्चमश्च एते धूम्रपराशराः ॥ ३७ ॥ पराशराणां मत्रंषां व्यंपंचः प्रवगे सतः ॥ पराशरश्च शक्तिश्च वशिष्ठश्च महातपाः ॥ ३८ ॥ पञ्चप्रवरमेवाहुर्याः सर्वे एव पराशराः ॥ ३९ ॥ उक्तमेतत्ते नृप वंशमुख्वाः पराशराः सुच समप्रभावाः ॥ येषां तु नाम्नां संकीर्त्तनत पापं मयंयं पुरुषो जहाति ॥ ४० ॥ इति श्रीविष्णुधर्म्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे पराशरवंशानुकीर्त्तनं नाम सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११७॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अतः परमहस्तस्य वक्ष्ये वंशोद्भवान्द्विजान् ॥ अगस्त्यः करम्भो यः कौसल्याकुलाजास्तथा ॥ १॥ स्वमेवसो मयोद्युक्तस्तथा गान्धारकायनिः ॥ पोलस्त्याः पुलहश्चैव क्रतुवंशभवस्तथारणाः॥ ॥ ७७ ॥