विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० पु०
॥ ७८॥

प्र० सं०
अ० १२१

विश्वेशमाहात्म्य हि ते दशा ॥ १३ ॥ एतावदुक्तं तव कूर्मवंशं संक्षेपतः पार्थिवमुख्यमुख्य ! ॥ व्यासेन वक्तुं न हि शक्तिरस्ति गर्जिन्वता वर्षशते-
रनेकैः ॥ १४ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मा० सं० धर्मवंशात्तुकल्पितं नामैकनवतितमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥ ॥ छ ॥ ॥ छ ॥ मार्क-
ण्डेय उवाच ॥ ॥ अतः परं कश्यपस्य शृणु वंशं नराधिप ॥ यत्र प्रायेण संभूतं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १ ॥ अदितेर्द्वादशादित्या देवपुत्राः
प्रकीर्तिताः ॥ धाता पुत्रोऽर्यमा पूषा शक्रोऽशो वरुणो भगः ॥ २ ॥ त्वष्टा विवस्वान्त्वरुणो विष्णुरंशांशमस्तथा ॥ विष्णोरंशन संभूताः
साध्या देवगणा नृप ॥ ३ ॥ त एव तेजसोऽर्डशेन जाताश्चैवादितैः सुताः ॥ नरनारायणौ चोभौ यौ ते गजनयेन्त्रिणौ ॥४॥ इन्द्राविष्णू तथैवोक्त
वादित्येषु नराधिप ॥ मनोन्तरमासाद्य सर्वत्रैव जनार्दनः ॥ ५ ॥ अंशेनैकेन भवति मगणः सोमपायिनाम ॥ तस्मिन्मणे देववरो विष्णुर्लोक
नमस्कृतः ॥ ६ ॥ तेजसाऽभ्यधिको नैको भवतीति न संशयः ॥ यस्तेषामादितिशासनं करोति वसुधाधिप ॥ ७॥ कर्माणिर्यान्यतु तथान्तरेषु
वक्ष्ये भविष्येषु तथा नग्रेन्द्र ॥ मन्वन्तराणां परिकीर्तनेषु शृणुष्व तावद्विनिर्वंशमुख्यम ॥ ८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्क-
ण्डेयवज्रसंवादे आदित्योत्पत्तिर्नाम विशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२० ॥ ॥ छ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥ दितिः पुत्रद्वयं गज
अनयामास विश्रुतम् ॥ हिरण्याक्षं च दुर्धर्षं हिरण्यकशिपुं तथा ॥ १ ॥ हिरण्याक्षो हतो राजन्त्वराहेण संयुगे ॥ हिरण्यकश्यपु
राजन्नृसिंहेन निपातितः ॥ २ ॥ हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादोऽग्निकुलान्तकः ॥ कालनेमिश्च दुर्धर्षो महाबलपराक्रमः ॥ निहतो
आराध्य केशवं देवं प्रह्लादश्च महाबलः ॥ प्रातवांञ्जीवितं दीर्घं बालं दिनमनुत्तमम् ॥ ३ ॥ कालनेमिश्च दुर्धर्षो विष्णुना घातितो भुवि ॥ ३ ॥
वासुदेवेन निवृते तारकामये ॥ ४॥ प्रह्लादस्य सुतः श्रीमान्बाणनामा विरोचनः ॥ विंगंचनसुतः श्रीमान्बलिर्नित्येव विश्रुतः ॥ ५॥ वामनं रूपम-
स्थाथ बद्धो यो विष्णुना पुरा ॥ बलर्वाणः सुतो राजन्भूतो बाहुसहस्रवान् ॥ ७ ॥ पितुन्नृ भृशः श्रीमान्पितृव्यं नवानाव ॥ विवाहं दूतवा
न्कृष्णो नगरं शोणिताह्वयं ॥ ८ ॥ यस्मिन्त्स वै देववरः प्रमथ्य स्कन्दं च रुद्रं विर्जितैः समेतम् ॥ गणं विजित्य नृपतिभगवान् महाद्युर्त हर्यवख्वार
पत्रम् ॥ ९ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे दितिवंशानुकीर्तनं नामैकविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२१॥ वज्र उवाच ॥
हिरण्यकशिपोः पुत्रो कालनेमिर्महासुरः ॥ कथं कृष्णेन निहतन्तमहमाचक्ष्व पृच्छतः॥ ३॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ यदा दैत्यवधूं वृत्ते दैत्याः पराजयमन्विताः॥

---

^१ 'रोचमानस्तथैव च' इति ख०।

॥ ७८॥