विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वैवस्वतस्यास्य द्वापरे प्रथमे पुरा ॥ वृत्ते देवासुरे युद्धे वृते चामृतमन्थने ॥ २॥ संग्रामे कृतकर्म्माणं तस्मिन्नेव नराधिपम् ॥ शक्त्याद्यासंन गतं रूपेणाप्रतिमं तदा ॥ ३ ॥ सम्पूज्यमानं त्रिदशैर्दर्शयाचितलोचना ॥ बुबुधे नरेन्द्रन्द्रं तदा नारायणान्मजा ॥ ४ ॥ दृष्ट्वा बभूव चास्वस्था कामबाणगणार्द्दिता ॥ ततः प्रभृति मेरुकुञ्जेषु भामिनी ॥ ५ ॥ आकारं गूहमाना सा कालं नयति कामिनी ॥ चिन्तयन्ती नरेन्द्रन्द्रं कन्दर्पप्रतिमं सदा ॥ ६ ॥ न सा मुङ्क्ते न स्वपिति श्रान्ता स्वपिति वा यदा ॥ तदा पश्यति तं स्वप्ने नीलनीरजललोचना ॥ ७ ॥ मनोरथैश्च कुरुते याँश्च तं प्रति भूमिपम् ॥ ८ ॥ तानि सा पश्यति स्वप्ने कथयित्त्वममोहिता ॥ कदाचित्क्रीडते राज्ञा कदाचिदनुनीयते ॥ ९ ॥ सुप्ता कदाचिद्राजेन्द्र वदन्ती प्रतिबुद्ध्यते ॥ कण्ठे गृहीता सा राज्ञा तथा चासौ महीपतिः ॥ १० ॥ एवं दृष्ट्वा तु सा स्वप्ने निद्रामोहेनुमागता ॥ तथैव बाहुपाशेन रचितेन विबुद्ध्यते ॥ ११ ॥ स्वप्नसंस्थं यदा दृष्ट्वा मोहमायाति सा चिरम् ॥ कृत्वा चित्रगतं पट्टे कदाचिच्च निरीक्षते ॥ १२ ॥ एवं नरेन्द्रे गतसर्वभावां विज्ञाय तां चारुतराज्यदृष्टिम् ॥ आपाण्डुसकामकपोलभित्तिं दृष्ट्वा रम्भा त्वरितं जगाद ॥ १३ ॥ यत्तेन चार्व्वङ्गि निगूहमाना भावं मया त्वं विदितासि सुभ्रुः ॥ तस्मिन्नरेन्द्रं हृदयं तवेदं योऽसौ महात्मा समरेष्वजेयः ॥ १४ ॥ पुरूरवा नाम जगत्त्रयेऽस्मि- न्ख्यातिं गतः सर्व्वारिहंर्तुवीरः ॥ रूपेण कामं व्यतिरिच्य भाति शौर्येण शक्रादतिरिच्यते सः ॥ १५ ॥ दाने समस्तस्य च नास्ति कश्चित्तत्स- त्प्यन्योप्यन्यगुणे नवीरः ॥ देवासुरेऽस्मिन्समरे हतानि तेनासुराणां नियुतानि पश्च ॥ १६ ॥ केशी विशाले मदनस्तथैयोध्या महाबलस्तेन तथापि शस्तः ॥ चन्द्रस्य पौत्रश्च बुधस्य पुत्रो मातापि तस्यार्कसुतस्य धात्री ॥ १७ ॥ मानं समुत्सृज्य विशालनेत्रं तं गच्छ बाले नृपतिं प्रतीतम् ॥ त्वत्सङ्गमे तस्य च नास्ति यत्नः सुदुर्लभत्वं खलु देवतानाम् ॥ १८ ॥ मनोरथानां त्वमगम्यभूमिर्यस्याभिलाक्षि सुरसु- राणाम् ॥ मृणालशय्या सुतनु त्वयेयं संक्लेशिता चन्दनपङ्कयुक्ता ॥ १९ ॥ तस्याङ्कमारुह्य भवस्व कान्ते विमुक्ततापा तपनीयवर्णे ॥ यास्याम एहीहि नरेश्वरस्य तस्याशु भो वेश्म वरप्रयोगे ॥ २० ॥ पुरं प्रतिष्ठानमिति प्रतीतं मातामहाद्बाह्वत्समुमवाप राजा ॥ इत्येवमुक्ता तपनीयवर्णा तथ्यं विदित्वा त्रपिता बभूव ॥ २१ ॥ उवाच रम्भां सखि तथ्यमुक्तं त्वया मतं तद्रुचितं भृशं मे ॥ यास्याव अद्यैव नरेश्वरस्य तस्यान्तिकं बालगुणामनेत्रे ॥ २२ ॥ यद्यद्य तं नीलसरोजनेत्रं सम्पूर्णचन्द्रप्रभमुखं नरेन्द्रम् ॥ पश्यामि नाहं पृथुदीर्घबाहुं ततो गमिष्याम्यवशावसानम् ॥ २३ ॥ पश्चैव कामस्य जनः पृथक्तान्यदाह रम्भे तदलं नृपेव ॥ समानिशं बाणभरैस्तु विद्ध्यश्च शाप्यते त्वन्निमित्तमेष