विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
॥ १०॥
प्र० खं० अ० १४०

चायचे ॥ १९ ॥ यमाय चैवाङ्गिरसे हुत्वा प्रयतमानसः ॥ ये मामकाश्च पितर एतैः पितृगणस्तथा ॥ २० ॥ अयं यज्ञाङ्गभूतो वै रूपा चौ
गीतिथ्यथ ॥ प्रयतस्तन्मनाः कृत्वा गजैश्वैवाभिमन्यणम् ॥ २१ ॥ आग्ना सुषेकेति ततो घृतं वाच्यथा पयः ॥ निक्षिप्य रौप्यपात्रेषु जुष्टा
र्केषु भावतः ॥ २२ ॥ यथोपपन्नैश्चाथवा तूष्णीमन्नं निवेदयेत् ॥ नमो विश्वेभ्य इति च मतिलोनेदकेन च ॥ २३ ॥ प्राङ्मुखेषु च यद्दत्तं
तदन्नमुपमन्त्रयेत् ॥ उदङ्मुखेषु यद्दत्तं नामगोत्रप्रकीर्तनैः ॥ २४ ॥ मन्त्रैश्चप्रयतः प्राज्ञः स्वशान्तैः सुसमाहितः ॥ यन्मे प्रकामाद्भोक्तव्यैश्चा
क्रव्यात्तैश्च च ॥ २५ ॥ इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि चाप्यथ ॥ सत्तत्वं परमं मन्त्रं श्रावयेदग्रतो द्विजान् ॥ २६ ॥ दक्षिणाग्रांस्ततो दर्भा
न्कृत्वानावैषपाणुलतैः ॥ मन्त्रितान्वह्निमन्त्रेण विकिरेत्सुसमाहितः ॥ २७ ॥ पिण्डनिर्वपणं कुर्यात्तेषु दर्भेष्वसंशयम् ॥ मध्वाज्यतिलमिश्रेण चात्रे
नात्र्येण यादव ॥ २८ ॥ पितृपिण्डे भवेन्मन्त्रः पृथिवी दर्विदर्शिता ॥ पैतामहे भवेन्मन्त्रस्त्वन्तरिक्षेति पार्थिव ॥ २९ ॥ प्रपितामहके मन्त्र
द्यौर्र्दौरिति कीर्तियेत् ॥ ये तत्र पितरः प्रेता मन्त्रेणानेन धर्मवित् ॥ ३० ॥ सूत्रं निवेदयेद्भक्त्या क्षौमाग्रं च निवेदयेत् ॥ ऊर्जं वहन्तीति ततः
सात्रं दद्याद्यथोक्तकम् ॥ ३१ ॥ अपसव्येन पिण्डेषु श्रद्धया परया युतः ॥ गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्भक्ष्यैश्च भोजनैः ॥ ३२ ॥ पानैः समर्चये
त्पिण्डान्सादरः प्रयततः सदा ॥ यत्किञ्चित्पच्यते गेहे भक्ष्यं वा भोज्यमेव वा ॥ ३३ ॥ अनिवेद्य न भोक्तव्यं तस्मिञ्श्राद्धे ततः सदा ॥ भुक्तव
त्स्वथ विप्रेषु विधिं मे गदतः शृणु ॥ ३४ ॥ अन्नं सत्पृणमभ्युक्ष्य मामिशिक्षेति यत्नतः ॥ उदङ्मुखानां विप्राणां पुरतः सोदकं ततः ॥ ३५ ॥
अन्नन्तु विकिरेद्भक्त्या पितृभागस्तु सः स्मृतः ॥ प्रष्टव्या ब्राह्मणा भक्त्या मूनिविष्टेन जातुना ॥ ३६ ॥ तृप्ता भवन्तः संपन्नो भवतां कश्चिदन्न
तु ॥ ततः स्मोति च तैरूक्तः संप्रतिष्ठामिति चाप्यथ ॥ ३७ ॥ दद्यादाचमनं भक्त्या श्रद्धानः समाहितः ॥ यन्मे गर्भश्च शक्रश्च इति कृत्वा प्रदक्षि
णाम् ॥३८॥ प्रत्येकं तर्पयेद्विद्वांन्दक्षिणाभिः स्वशक्तितः ॥ भवन्तोऽभिगमन्विति वाच्य विप्रास्त्वनन्तरम् ॥ ३९ ॥ तैस्तूक्तोऽभिरताः स्मेति
द्विजानां पुरतः स्थितः ॥ दैवाश्च पितृश्चेति जपेन्मन्त्रमतीन्द्रियः ॥ ४० ॥ पितॄणां नामगोत्राण जलं दद्यमनन्तरम् ॥ ब्राह्मणानां
द्विजैर्वाच्यं चालयं मनुजेश्वर ॥ ४१ ॥ ततस्तु प्रार्थना कार्या मन्त्रेणानेन भूमिप ॥ दातारो नोऽभिवर्द्धन्तां वेदाः सन्ततिरेव च ॥ ४२ ॥ ॥१०॥
श्रद्धा च नो मा व्यगमद्बहु देयं च नोऽस्त्विति ॥ वाजेवजेति तृप्याप्य कृत्वा चैषां प्रदक्षिणम् ॥ ४३ ॥ जातुभ्यामवनिं गत्वा प्रणिपत्य
विसर्जयेत् ॥ अपसव्येन कर्तव्यं पितृकार्यं नराधिप ॥ ४४ ॥ ब्राह्मणेनैव वक्तव्या यदि पृष्टा हविर्गुणाः ॥ यावद्धूष्मा भवन्त्यन्न