विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ ९६॥ प्र० खं० अ० १४८

चीनौशनैः शुभः ॥ ९ ॥ ततः कर्त्ता जपेन्मन्त्रमिमं प्रयतमानसः ॥ वृषो हि भगवान्धर्मश्चतुष्पादः प्रकीर्तितः ॥ वृणोमि तमहं भक्त्या स मे रक्षतु सर्वतः ॥१० ॥ एवं युवानं वृषभं ददामि गवां पतिं यूथपतिं सवर्षम् ॥ अनेन सार्धं चरत प्रकामं यथा तथा प्राप्नुत वत्सतर्यः ॥ ॥ ११ ॥ एवं युवानं गोपतिं वो ददामि अनेन क्रीडन्तीश्वरतैः प्रियेण ॥ सहास्माभिः प्रजया मा तरिभ्मिो वथाम द्विपतं सोमराजन् ॥ १२॥ मन्त्रं पिता वत्स इति प्रतीतं जपेत् कर्णे वृषभस्य सव्ये ॥ प्रचालयेतं वृषभं ततस्तु पूर्वा दिशं वत्सतरेश्च सर्वाः ॥१३॥ वामोयुगं भर्हातुरथ प्रदेयं सुवर्णयुक्तं मधुघृतं च कांस्यम् ॥ शिल्पान्वधानस्य तथैव मूल्यं देयं यथा तुष्टिसुपैति राजन् ॥ १४ ॥ विप्रान्नथान्नं दधिमर्पिपा युतं संभोज नीयाः पयसा च मिश्रम् ॥ उत्सृष्टमात्रे वृषभे व्रजन्ति तृप्तिं परां तस्य पितामहा ये ॥ १५ ॥ यस्मिंस्तडागे म जलं तृषार्त्तः पातुं ममा गच्छति तत्पितॄणाम् ॥ दिव्याम्बुपूर्ण कलशं महीपते लोकं परं तृप्तिमन्तः प्रयान्ति ॥ १६ ॥ सरिद्वरां काञ्चिदथोपयाति तृष्णान्वितस्तस्य पितामहानाम ॥ तर्ति विधत्ते सरितां वरिष्ठा सुदीर्घकालं विमलाम्बुवाहैः ॥ १७॥ दर्पेण पूर्णः सविषाणघातेर्यदा यदा धारयते तरङ्गान् ॥ पितॄन्तदा तस्य तदन्न कूटं ध्रुवं स यतीति न संशयोऽत्र ॥ १८ ॥ रोग्णां च तुल्यानि शतानि राजन्भोक्ता तथा तस्य दिवं प्रयाति ॥ मवन्तमगणां परिपूर्णकामः संसेव्यमानस्त्रिदशाङ्गनाभिः ॥ १९ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे वृपोत्सर्गवर्णनो नाम मतसप्तवारिंशदुत्तमशतमो ऽध्यायः ॥ १४७॥

॥ वज्र उवाच ॥ चरितं बुधपुत्रस्य मार्कण्डेय मया श्रुतम् ॥ अतः श्राद्धविधिः पुण्यः सर्वपापप्रणाशनः ॥ १॥ वन्ध्याः प्रसूयमान्याः फलं दाने तथा श्रुतम् ॥ कृष्णाजिनप्रदानं च वृषोत्सर्गमथैव च ॥ २ ॥ श्रुत्वा रूपं नगेन्द्रस्य बुधपुत्रस्य भार्गव ॥ कौतूहलं समुत्पन्नं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ३ ॥ केन कर्मविपाकेन स तु राजा पुरूरवाः ॥ अवाप तादृशं रूपं मोभोयामपि चोत्तमम् ॥ ४ ॥ दुर्वासिषुसुवन् श्रोधामन्यतर्वाश्च मनोरमान् ॥ उर्वशी संगता त्यक्त्वा सर्वभावेन तं नृपम् ॥ ५ ॥

मार्कण्डेय उवाच ॥ शृणु कर्मविपाकंन येन राजा पुरूरवाः ॥ पुरूरवा इति ख्यातो मद्भवन्सिन्महीपतिः ॥ ६ ॥ चाक्षुपस्यान्यन्वे जातश्चाक्षुषमन्वन्तरं मनोः ॥ मवन्वृषणगुणैर्युक्तः कवले . हूप वर्जितः ॥ ७ ॥

वज्र उवाच ॥ पुरूरवा मद्भूयतिः कर्मणा केन भार्गव ॥ वभूव कर्मणा केन कुरूपश्च तथा द्विज ॥ ८ ॥

मार्कण्डेय उवाच ॥ द्विजयामे द्विजश्रेष्ठो नाथेवाडऽसीत्पुरूरवाः ॥ नद्याः कूले महाराज पूर्वजन्मनि पार्थिवः ॥ ९॥ म तु मद्रपतिर्नासा योऽभूद्राजा पुरूरवाः ॥ अस्मिञ्जन्मव्यसो विप्रो द्वादशीषु सदानघ ॥ १० ॥ उपोष्य पूजयामास राज्यकामा जनार्दनम् ॥ चकार लापनानं च ॥ ९६॥