विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥ १०० ॥ प्र० खं० अ० १५३ ॥ १०० ॥

काचिदुचित्य पुष्पाणि ददौ कान्तस्य भामिनी ॥ कान्तसङ्गार्थितैस्तैश्च रराज कृतशेखरा ॥ ६ ॥ स्वयमुच्चित्य सङ्ग्रन्थ्य रमणकृतशेखरा ॥ कृतकृत्यमिवाऽऽत्मानं मेने मन्मथवर्धिनी ॥ ७ ॥ अन्यस्मिन्संगहने कुञ्जे विशेषकुसुमा लता ॥ काचिदेवं रहो नीता रमणेन रिरंसुना ॥ ८ ॥ कान्तसन्नामितलताकुसुमानि विचिन्वती ॥ सर्वाभ्यः काचिदात्मानं मेने सर्वगुणाधिकम् ॥ ९ ॥ क्वचित्पश्येति भूपालो नलिनीषु पृथक्पृथक् ॥ क्रीड्यमानास्तु गन्धर्व्वैर्व्वरामा मनोरमाः ॥ १० ॥ काचिच्चाताड्यत्कान्तंसमुदकेन शुचिस्मिता ॥ ताड्यमाना तथैवान्या कान्तेन रतिसाध्वसौ ॥ ११ ॥ कान्ता तु ताडयामास जातवेदा वराङ्गना ॥ अदृश्यत वराहोऽ बाह्वृत्युत्पथोऽथवा ॥ १२ ॥ कान्ताम्बुताडनभ्रष्टकेशापाशनिबन्धना ॥ श्वासोत्कुलमुखी भाति मधुपैरिव पद्मिनी ॥ १३ ॥ स्ववक्त्रसदृशैः पुष्पैः संछन्नलिनीवने ॥ छन्ना काचिच्चिरात्ताता कान्तेनान्विष्य यत्नतः ॥ १४ ॥ ज्ञाता शीतापदेशेन काचिच्छ्रोताङ्गना भृशम् ॥ स्मापालिङ्गनं चक्रे मनोभिन्डोलपितं विभुम् ॥ १५ ॥ जलाद्रं वसनं सूक्ष्ममङ्गलीने शुचिस्मिता ॥ धारयन्ती जनं चक्रे काचित्तत्र समन्मथम् ॥ १६॥ गन्धमाल्यगुणैः काचित्कान्तेनातृष्ण्य चास्मसि ॥ दृष्ट्वोत्सङ्गमर्पयति रमणं प्राहसच्चिवम् ॥ १७॥ काचिन्न्यस्तसखीहस्ताजुह्वानुशनावक्षता ॥ संभ्रमात्कान्तरामणमग्रा मापि न्यमज्जत ॥ १८ ॥ काचित्पृष्टीकृतादित्या केशस्तिस्तोयकारिणी ॥ शिलतोललता भर्त्रा दृष्टा कामातर्चचक्षुषा ॥१९॥ हतमाल्यं सुललितं संक्रान्तकुचकुङ्कुमम् ॥ गतान्तक्कान्तकान्तमसमभवत्तत्सरोदकम् ॥२०॥ मुखादंतरेणान्येदेववरामागणेन च ॥ पूज्यमानं स ददृशे देवदेवं जनार्दनम् ॥ २१ ॥ क्वचिच्च ददृशे गजा लतागृहगताः स्त्रियः ॥ मण्डयन्त्यः स्वगात्राणि कान्तसम्बन्धमानसाः ॥२२॥ काचिदादर्शसुव्यक्तम दूर्तीसुव्यक्तदृत्स ॥ शृण्वती कान्तवचनम तिकान्तमुखा बभौ ॥२३ ॥ काचित्सत्वरिता दूत्या भूषणानां विपर्ययम् ॥ कुर्वाणा नैव बुबुधे मन्मथाविष्टचेतना ॥ २४ ॥ वायुवस्त्रांतसंगभि कुसुमोत्करमण्डिते ॥ क्वचित्पश्यन्त्यो ददृशे प्रदेशं नर्त्तनाहाडे ॥२५॥ पाययामास रमणं स्वयं काचिद्वराङ्गना ॥ काचिन्न्यपां वगंगहा कान्तापाणि-समापितम् ॥२६॥ काचित्स्वनेत्रासंकान्तं नीलोत्पलयुतं बभुः ॥ पीत्वा पश्चाच्च रमणं विगते ते महोत्पले ॥ २७॥ त्वेवं पीतं तूनमित्युक्त्वा रमणन मा ॥ सत्यं विदित्वा मुग्धत्वाद्बभूव व्रीडिता चिरम् ॥२८॥ काचिन्कान्नापितं सुभ्रूः कान्तपीतावशेषितम् ॥ मद्येशेषगमं पानं पपा मन्मथबंधना ॥२९॥ आपानगोष्ठीषु तदा तासां स नृपुङ्गवः ॥ शुश्राव विविधं गीतं तन्त्रीस्वलविविमिश्रितम् ॥ ३० ॥ प्रदोपममयं ताम्र दृष्ट्वंदं जनार्दनम् ॥ गजन्म्

---

१ 'प्रतिमा यथा' इति क० । २ 'विहारोय' इति ख० । ३ 'युक्ता' इति ख० । ४ 'वालधौ ताश्च' इति ख० । ५ 'कांश्चि' इति क० ।