विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वपुषा तं जघान हरिः पुरा ॥७॥ दैत्येश्वरं तंसुसंरब्धंभीमं महाबलं पर्वतमात्रकायम् ॥ जघान चक्रेण हरिः प्रसह्म रूपं समास्थाय वराहशीर्षम्॥८॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे सप्तमवैवस्वतमनवन्तरवर्णनन्नाम द्व्यशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १८२ ॥ शक्र उवाच ॥ अस्मिन्कल्पे महाभागे भविष्या मनवस्तु ये ॥ तेषां पुत्रान्नृपीन्द्रेन्द्राञ्छक्रदायादान्वदान्वन् ॥ १ ॥ तस्य घातं तथा कृष्णात्सर्वमेतत्प्रकीर्तय ॥ सर्वज्ञकल्पा भवती दिव्यज्ञाना मता मम ॥ २ ॥ शाम्बरायण्युवाच ॥ अष्टमस्य भविष्यस्य सावर्णस्य मनोः सुतान् ॥ कथयिष्यामि ते शक्र महाबलपराक्रमान् ॥ ३ ॥ विजयश्चावरीवांश्च निर्दोषस्तस्यचाककृतिः ॥ चरिष्णुश्चाप्यधृष्णुश्च वाचः समातिरेव च ॥ ४ ॥ सावर्णस्य मनोः पुत्रानृषींश्चैव निबोध मे ॥ अश्वत्थामा कृपो व्यासो गालवो दीप्तिमानथ ॥ ५ ॥ ऋष्यशृङ्गस्तथा राम ऋषयः परिकीर्तिताः ॥ सुतपा अमृता भाश्च आत्रेयाश्च गणास्त्रयः ॥ ६ ॥ सर्वे विंशतिभिर्देवगणैर्युक्ता महात्मनाम ॥ येषामिन्द्रो भविष्यस्तु बलिर्दानवसत्तमः ॥ ७॥ त्वत्कृते देवदेवेन बद्धो यश्चिन्द्रेश्वरः ॥ दायादा बान्धवास्तस्य न भविष्यन्ति वासव ॥ ८ ॥ शक्रत्वं तेन कर्तव्यं मन्वन्तरमकण्टकम् ॥ देवदेवकरन्यस्तं दानमेत न्महामुरः ॥ ९ ॥ त्रैलोक्यराजा भवति सावर्णस्यान्तरे मनोः ॥ १० ॥ तस्मिन्मन्वन्तरे प्राप्ते हिमशैलालयो बली ॥ १० ॥ भविष्यति दुराचारो नानोली नाम राक्षसः ॥ ब्रह्मलब्धवरो रौद्रस्त्रैलोक्योत्साहने रतः ॥ ११ ॥ तं वधिष्यति धर्मात्मा विष्णुर्गरुडवाहनः ॥ चक्रेण शतधारेण जगतां हितकाम्यया ॥ १२ ॥ दंष्ट्राकरालं विकटोद्यमेवं नीलाञ्जनाभं भयदं त्रिलोके ॥ चक्रेण देवः प्रविदार्य कर्ता लोकं समग्रं भयविप्रयुक्तम् ॥ १३ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे शक्राशाम्बरायणीसंवादेऽष्टमसावर्णमन्वन्तरवर्णनन्नाम त्र्यशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ १८३ ॥ शाम्बरायण्युवाच ॥ ब्रह्मपुत्रस्य तु मनोर्नवमस्य सुताञ्छृणु ॥ धृतिकेतुरुतिकेतः पञ्चहस्तो निराकृतिः ॥ १ ॥ पृथुश्रवा बृहद्द्युम्न ऋचीको बृहतं गणः ॥ ब्रह्मपुत्रस्य ते पुत्रा ऋषयश्च निबोध मे ॥ २ ॥ मेधातिथिर्द्युतिश्चैव सवनो वपुरेव च ॥ ज्योतिष्मान्द्युत्स्यलौ च ऋषयः परिकीर्तिताः ॥ ३ ॥ पारा मरीचिगर्भाश्च स्वधर्माणश्च ते त्रयः ॥ गणा द्वादशकाः प्रोक्ता येषामिन्द्रो भविष्यति ॥ ४ ॥ विसुर्नाम महातेजाः सर्वदेवेश्वरो बली ॥ दायादा बान्धवास्तस्य ये भविष्यन्ति धार्मिकाः ॥ ५ ॥ कालकश्च इति ख्यातास्तेषां राजा भविष्यति ॥ तस्मिन्मन्वन्तरे राजा वसुनाभो भविष्यति ॥ ६ ॥ पुत्रस्तु भविता तस्य वासुदेवो महीपतिः ॥ चक्रवर्ती महातेजाः पद्मनाभ इति श्रुतः ॥ ७ ॥ देवासुरे तु

---

^१ 'मानामो' इति ख०।