विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१२४॥ प्र० खं० अ० २०२ ॥१२४॥

रकाः ॥ ताञ्शशाप स गन्धर्वोराजोश्विरथः प्रभुः ॥ ६ ॥ अधर्मनिरताः सर्वे मातृपादधमाप्स्यथ ॥७॥ शापेन तस्याप्रतिमिन गजन्त्यन्यवराञ्जाति बलस्य संख्ये ॥ बभूव मृत्युर्भरतस्तु तेषां देशन्तरस्थो हरिरप्रमेयः ॥ ८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे शैलूपवंशावर्णनं नामैकाधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २०१ ॥ वज्र उवाच ॥ शैलूषपुत्रा गन्धर्वा भरतेन कथं हताः॥किम्भू तु महाभाग तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ १॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ अयोध्यायामथोध्यायां रामे दशरथात्मजे ॥ कैकेय्याधिपतिः श्रीमान्युधाजिन्नाम पार्थिवः ॥ २॥ रामाय प्रेषयामास दूतं भरत मातुलः ॥ वृद्धं पुरोहितं गार्ग्यं येन कार्येण तच्छृणु ॥३॥ सिन्धोरुभयकुलेषु रामदेशो मनोहरः ॥ हत्वा गणे मनुष्येन्द्रान्गन्धर्वावनिर्विशतः॥४॥ गन्धर्वास्ते च राजेन्द्र राज्ञां विप्रियकारकाः ॥ लक्ष्मणं भरतं वापि शत्रुघ्नमथवा नृप ॥ ५ ॥ विसर्जयित्वा गन्धर्वान्निहन्त्वानिन्दिताशय राघव ॥ राजानो निर्भयाः सन्तु देशांश्चास्तु तथा तव ॥ ६ ॥ दूतस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास राघवः ॥ मेदनाद्वध्य कर्मे लक्ष्मणेन महत्कृतम् ॥ ७ ॥ शत्रुघ्नेन कृतं कर्म लवणं च विनिघ्नता ॥ प्रेषयिष्यामि भरतं गन्धर्वेभ्यश्च निर्ग्रहे ॥८॥ इत्येवं मनसि ध्यात्वा रामो भरतमब्रवीत् ॥ गच्छ गार्ग्यं पुरस्कृत्य वत्स राज्यगृहं स्वयम् ॥९॥ मातुलेन समायुक्तः कैकेयेन्द्रगृहात्ततः ॥ जहि शैलूषतनयानन्धान्विषयलिप्सयान् ॥ १० ॥ एवमुक्तः स धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ॥ रामस्य पादौ शिरसा चाभिवन्द्य कृताञ्जलिः ॥ ११ ॥ गृहं गत्वा चकाराय सर्वं प्राम्थानिंकं विधिम् ॥ ओषधीनां कषायेण तदोत्साहिविताविधैः ॥ १२ ॥ मांसपर्षफलैकेन प्रसादीनिभोगहृद्भाः ॥ तीर्थानामग्रजनोदयैः सलिलैश्च स मार्गैः ॥ १३ ॥ चन्दनवालवसम्मिश्रैः कुंकुमालोदसंयुतैः ॥ सर्वोषधिसमायुक्तैः सर्वगन्धसमन्वितैः ॥ १४ ॥ मन्त्रपूतैर्महातेजाः स्नातो गन्धववर्चसः ॥ शङ्खभेरी निनादेन पणवानां स्वनेन च ॥ १५ ॥ आनकानां च शब्देन निनितेन च वन्दिनाम् ॥ सूनमागधशब्देन जयशंकरप्रभवेन च ॥ १६ ॥ तुष्टुवुः स्नानकाले तं स्तवैर्मङ्गलपाठकाः ॥ तथोपतम्प्रणुगीतं गन्धर्वाप्सरणां गणाः ॥ १७ ॥ स्नान्तः स भगत्नो लक्ष्म्या ज्वलन्निविसृष्टपाः ॥ विलिप्य चारुसर्वाङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना ॥ १८ ॥ अहनामयगन्धर्वांतः श्वेतमाल्यविभूषणः ॥ कुण्डली नाङ्गदो मौली सर्वगन्धविभूषितः ॥ १९ ॥ अन्तस्थं पूजयामास देवदेवं त्रिविक्रमम् ॥ गन्धमाल्येनधन्काग्रधूपदीपादिकर्मणा॥२०॥ पूजयित्वा जगन्नाथमुपहृत्य हुताशनम् ॥ मुहुतं ब्राह्मण न्दून् राघवाणां पुरोधसा ॥ २१ ॥ गोभिविक्वोहिरण्येश्च तुष्टअंग्निपुडुवैः ॥ मोदकैः सफलैर्हृद्या गन्धमाल्यसमन्विर्तैः ॥ २२ ॥ स्वस्तिवाचाद्यतांस्तथा विप्रान्महात्मा भूरिदक्षिणः ॥ व्याश्रमचतिरे रम्ये सुप्रविष्टो वरासने ॥ २३ ॥ आयुधनानन्तं चक्रे ध्वजच्छत्राभिपूजनम् ॥ स्वस्तिकान्वर्धमानांश्च