विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० | प्र० खं० ॥१२६॥ | अ० २०४

कटकराश्च शोभनाः ॥ १२ ॥ आरकूटकृतश्चैव ताम्रकूटस्तथैव च ॥ भूर्जकूटाः खड्गकाग गुडसीधुप्रपाचकाः ॥ १३ ॥ आरक्षका माहिष-
कास्ततुवायाश्च लक्ष्मण ॥ ये चामिषाधकाः $^१$केचित्स्तृतमागधबन्दिनः ॥ १४ ॥ वेलिनौगजकाश्चैव चर्मकारास्तथैव च ॥ अङ्गारकोशश्च तथा
लुब्धका ये च धीवराः ॥ १५ ॥ कवचन्धायिणो ये च ये च काष्ठमपाटयन्॥ वस्त्रसीवनसक्ताश्च गृहकाराश्च ये नराः ॥ १६ ॥ कुम्भकाराश्च
ये केचिच्चूर्णवर्तिकिनश्च ये ॥ लेखका गणका ये च तथा तण्डुलकारकाः ॥ १७ ॥ सक्तुकाराश्च ये केचिच्छक्रोपायोपजीविनः ॥ तैलिका
गान्धिकाश्चैव तीर्थसंशुद्धिकारकाः ॥१८॥ चित्रकर्मविदो ये च ये च लाङ्गलिका जनाः ॥ सूताः पारेगताश्चैव संविद्दद्याश्च लक्ष्मण ॥ १९ ॥
गोपा वनचरा ये च नदीतीरविचारणाः ॥ गोसंवर्धनहर्षांश्चैवतस्त्युद्यान्तु यथासुखम् ॥ २० ॥ श्रेणीमहत्तरा ये च ग्रामघोपमहत्तराः ॥
तथैवाटविका ये च ये च शैलविचारिणः ॥ २१ ॥ योजिते सर्वे एवैते सुवृत्ताश्च सुपूजिताः ॥ अनुयान्तु कुमारं मे भरतं भ्रातृवत्सलम् ॥ २२ ॥
इत्येवमुक्तः स तु तान्समस्तानाज्ञापयामास नरेन्द्रवाक्यात् ॥ आमन्त्र्य रामं शिरसा च मर्वं विनिर्ययुस्ते नगरात्प्रहृष्टाः ॥२३॥ इति श्रीविष्णु-
धर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे आतुर्यात्रिकवर्णनन्नाम त्र्यधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥ २०३ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ एतस्मिन्नेव
कालेतु रामः शुश्राव तन्महत्॥ शङ्खावाद्यरवन्मिश्रं भरतस्यायुधात्रिकम् ॥ १ ॥ गङ्गाङ्गमपागम्य भरतोऽपि महायशाः ॥ पद्भ्यां जगाम गजाननम
वतीर्य तुरङ्गमात् ॥२॥ स ददर्श तदा रामं रत्नसिंहासनम्स्थितम् ॥ अनुक्षिप्तं चन्दनेन चन्दनन्त सुगन्धिना ॥ ३॥ मूर्द्धनं वमानं मवंसंपूर्णपिन्वसम्॥
तेजसा भास्कराकारं सौन्दर्येणोडुपोपमम् ॥ ४ ॥ क्षमया पृथिवींतुल्यं क्रोधे कालानलोपमम् ॥ बृहस्पतिसमं बुद्ध्या विष्णुंतुल्यं पराक्रमैः ॥५॥
सत्ये दानेऽप्यनोपम्यं दमे शीले च राघवम् ॥ पुरोहितममात्यञ्च पुत्रं प्रकृतिमन्त्रिणः ॥ ६ ॥ दृष्ट्वा तं भरतः श्रीमा न्प्रणाम शिरसा महीम् ॥
भरतं युवराजानं गमाय विदितात्मने ॥ ७ ॥ न्यवेदयन्त धर्मात्मा प्रतीहारः सलक्ष्मणम् ॥ उत्थाय कण्ठे जग्राह रामोऽपि भरतं तदा ॥ ८ ॥
मूर्धि चैनमुपाघ्राय आदिदेशाथ शासनम् ॥ भरतं तु सुखासीनं रामो वचनमब्रवीत् ॥ ९ ॥ गन्धर्वपुत्रान्नाशन्त्या कर्तव्यं नगरद्वयम् ॥ मन्वयो
रभयरूपार्थं तु पुत्रयोरुभयोः कृते ॥ १० ॥ अभिषिच्य तदा वत्स पुत्रौ नगरयोरृतयोः ॥ प्रत्राजिति परियाय क्षिप्रमागन्तुमर्हसि ॥ ११॥ त्वया
विना नरव्याघ्र नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ क्षत्रधर्म पुरस्कृत्य तत्र त्वं प्रेषितो मया ॥१२॥ स त्वं गच्छ महाभाग मा ते कालात्ययो भवेत् ॥ स्वस्त्य ॥१२३॥

---

$^१$ 'चामिषवशा' इति ख० ।