विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१२७॥ प्र० खं० अ० २०६

सपताकं नरा दृष्ट्वा प्राप्ताः स्म इति मेनिरे ॥ ३५ ॥ केचिच्च च्छन्दसि सहाय्यानां पुनःपुनः ॥३६॥ पुरोगतानां राजेन्द्र स्थानलिङ्ग्यिचिकीर्षया ॥ केचित्पङ्कुटीं दृष्ट्वा स्वकीयां त्वरिता ययुः ॥ ३६ ॥ ततितोपोत्कृतं दृष्ट्वा गृहञ्चान्ये ययुर्द्रुतम् ॥ केषाञ्चित्तत्र वेश्मानि तीर्णानि तृणस्तृप्तम् ॥ ३७ ॥ कृतानि क्रियमाणानि ददृशुस्तत्र मानवाः ॥ दुर्भोवविक्षाम्यमाणांश्च क्रियमाणैस्तथा कटैः ॥ ३८ ॥ गृहैरगोप्यमानेषु पटोणोतृणसंस्कृतैः ॥ शुशुभे तन्महाराज कटकं शुभकर्मणः ॥ ३९ ॥ शङ्खण संशोधयतां भुवं भूमिपते नृणाम् ॥ राजन्नाक्रान्तवृषभमप्रकाशं ववृषेभौ ॥ ४० ॥ पांशुस्थतोवसम्पूर्णहृतश्च तथा जनाः ॥ धावमानाः प्रदृश्यन्ते वर्धता गृहशोभने ॥ ४१ ॥ अभ्युक्षयन्ति चाप्यन्ये तृणवेश्मानि पार्थिव ॥ ततानां शीतकामानां हृतिक्रोडहितैर्जलैः ॥ ४२ ॥ अभिश्रयेण धूपेन समन्तादाकुलीकृतम् ॥ बभूव तस्य कटकं नीहारेणेव संवृतम् ॥ ४३ ॥ अवरोपितभाण्डानां दन्तानां यदुनन्दन ॥ पृष्टान्यभ्युक्ष्यमाणानिगोमयेन जलेन च ॥ ४४ ॥ खरोष्ट्रखुरलोर्तिवं चरणार्थे विनिर्गतम् ॥ ४५ ॥ दृष्ट्वा बहुसाहसं कटके भरतस्य तु ॥ रथेभ्यस्तुरगानान्ये विमुच्य हयकोविदाः ॥ ४६ ॥ अवगोपितभाण्डानि सान्त्वयाञ्चक्रिरे शनैः ॥ समुत्थाय रजो भौमं तुरङ्गैरितैर्नभैः ॥ ४७ ॥ समारुरोह राजेन्द्र कपोतारुणपाण्डुरम् ॥ स्थापयाञ्चक्रिरे चान्ये जलस्थाने च वाजिनः ॥ ४८ ॥ श्रणौ चक्रुस्तथैवान्ये कटच्छायास पार्थिव ॥ वितानान्यस्तथा केचित्स्थापयाञ्चक्रिरे हयान् ॥ ४९ ॥ हयेभ्यो यवसं दत्त्वा केचिद्भुञ्जिरे जनाः ॥ कटच्छायाश्च नागानां चक्रुश्चान्ये सहस्रशः ॥५०॥ वितानानि च मुख्यानि मूर्धतापत्रशान्तये ॥ खाताञ्जलाशये नागांल्छ्वैतयाञ्जनाधिप ॥ ५१॥ सच्छत्रान्म्बपर्णप्रधानकुम्भान्विरच्युः स्वमाल्यम् ॥ कटकाह्वनश्चक्रुर्गजानां नृपदन्तिनाम ॥ ५२ ॥ आलानानि महाराज महावृक्षेषु मानवाः ॥ आदाय गोपिनस्तत्र कटकांश्च विमुग्मः ॥ ५३ ॥ गोमण्डलाभिर्र्ष्यामांश्रक्रुरन्येन्ताथानुसाख्वन् ॥ कटके च तथा नित्युन्र्गोरसानि नराधिप ॥ ५४ ॥ कटकापणवार्थीं च मर्वपण्यविवर्धिपताम ॥ ददृशुः पुरुषामन्तश्च अर्धाय्यायामिव चापगाव ॥ ५५ ॥ स्थानानि सर्ववैद्यानां सञ्जानि नराधिप॥ सागदानि च दृश्यन्ते कटकं भरतस्य तु॥५६॥ समानान्तराध्यक्षान् वीक्ष्य विजयन् महात्मना॥ कृतं शास्त्रातुनारज स्कन्धावारनिवेशनम् ॥ ५७ ॥ विवेश भरतः श्रीमांश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥ अर्च्यमानो वीराभ्यां पुत्राभ्यां यदुनन्दन ॥ ५८ ॥ पुष्करंण च वीरेण तक्षण सुमहात्मना ॥ बलमुख्यैस्तथैवान्यैः सृतमागधबन्दिभिः ॥ ५९ ॥ शङ्खवादिन्नघोषेण पटहानां स्वनेन च ॥ भरतस्य गृहद्वा स्तोरणान्तिकमागताः ॥ ६०॥ बभूवुर्बलमुख्यास्ते दिशु ये यदुनन्दन ॥ सन्त्यज्य मञ्चमां वीथीं प्रवशाय महामनाः ॥ ६१ ॥ बन्दिभिः