विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० प्र० खं० अ० २१५

॥१३६॥ ॥१३६॥

तं विबुधाशिरं धरणीपातपांसुलैः ॥ जानुपाणिललाटान्तैः प्रणंसुर्मुदिता हरिम्॥२॥ तुष्टुवुश्च तथा वाग्भिर्भवोद्युः स्वप्रयोजनम् ॥ वधार्थं देवदेवस्य सुकेशतनयान्यिति ॥ ३ ॥ प्रतिजज्ञे तदा तेषां देवो मालिवधं हरिः ॥ यूयं सुमालिनिर्चने शक्ताः स्थ सुरसत्तमाः ॥ ४ ॥ माल्यवानप्यवध्योऽसौ सततं धर्मवत्सलः॥ एवमुक्ता ततस्तार्क्ष्यमारुह्यायान्मास केशवः॥५॥ तमारुरोह सर्वात्मा काञ्चनं विनतासुतम् ॥ शंखचक्रगदापद्मलाञ्छितो मधुसूदनः॥ ॥६॥ अतसीकुसुमश्यामः काञ्चने खगमे स्थितः ॥ श्रियंदृष्टे सतोयस्य तोयदस्य सविद्युतः ॥७॥ किरीटकोस्तुभधरं वरभूषणभूषितम् ॥ विहङ्ग- वरमारूढमभुजङ्गमुद्गविवासः ॥ ८ ॥ सुधावदातसपक्षैरितस्ततान्यथाविभिः ॥ हंसैन्मन्वयवाद्गला जटामण्डलुदृशः ॥ ९ ॥ चन्द्ररश्मिप्रती- काशैर्निबिडाङ्गकुकुभिः ॥ हरस्त्वेतियनेत्राणिचिंवदारितनभो ययौ ॥ १० ॥ महेन्द्रनेत्रसंकाशकलापाटोपरोधिना ॥ स्कन्दस्तमन्वयौ तस्मा- न्मयूरण षडाननः ॥ ११ ॥ विनायकंस्तुकर्तुमना राक्षसेन्द्राद्विनावयकः ॥ वायुमण्डलमारूढः प्रययावनुमाधवम् ॥ १२ ॥ वह्निज्वालावली- पुञ्जसमकेसरमालिना ॥ सिंहेनानुययौ देवी भद्रकाली जनार्दनम् ॥ १३ ॥ वरस्त्रीकुचसंकाशकुम्भेरावणपृष्ठगः ॥ किरीटी वज्रपाणिस्तमन्वयौ त्रिदशाधिपः ॥ १४ ॥ वह्निस्तमन्वयौ देवं शुक्लयानेन पार्थिव ॥ सेन्दोगोपगणाकीर्णशाद्वलश्यारुशोभिता ॥ १५ ॥ गिरिकूटसमाकारं शृङ्ग- भूषितमस्तकम् ॥ वैवस्वतोऽपि महिषमारुह्यानुययौ हरिम् ॥ १६ ॥ शङ्खकर्णो महाग्रीवो धर्मेचकश्यसंस्थितः ॥ पश्चादनुययौ देवं विरूपाक्षो महाबलः ॥ १७ ॥ महायानेन रम्येण मनोमारुतरंहसा ॥ वरुणोऽनुययौ पश्चात्तिष्ठन्गैवेद्यसंन्निभः ॥ १८ ॥ मनःशीघ्रगतिर्देवो वायु- मण्डलमध्यगः ॥ वायुश्चानुययौ पश्चाद्व्यापुर्णेशुभ्रोक्षुकः ॥ १९ ॥ धनदो नरयानेन सर्वरत्नो ज्वलत्विषा ॥ गोविन्दमनुवव्राज श्रिया परमया युतः ॥ २० ॥ सताश्वमेकचक्रं च रथमारुह्य भानुमान् ॥ तथैवानुययौ देवं प्रभाण्डलदुर्दृशः ॥ २१ ॥ चन्द्रश्चण्डमनावारो दृशामिस्तृगतो- त्तमैः ॥ मनोजवेन च तथा रथेनानुययौ हरिम् ॥ २२ ॥ तुषारधवलाभस्तुरगा भास्कराप्रतिमार्कितिः ॥ तमन्वयौ तदा राजन्प्रचण्डो रविनन्दनः ॥ ॥ २३ ॥ चतुर्भिः कुञ्जरैर्युक्तं रथमास्थाय सत्वरा ॥ तमन्वयौ धरांदेवी त्रिदशप्रजितात्सु ॥ २४ ॥ सङ्कल्परथमाह्लूय व्यवसायं पुरःसरः ॥ मनोरथेनानुययौ कामदेवोऽपि केशवम् ॥ २५ ॥ पुष्पेणोपरि यस्याज्ञां बिभर्ति सकलं जगत् ॥ अनलस्यं समारूढा तथा देवी सरस्वती ॥ ॥ २६ ॥ अन्वयौ पुण्डरीकाक्षं शरणागतवत्सलम् ॥ भौमज्ञजीवशुक्राश्च राहुः केतुः शनैश्चरः ॥ २७ ॥ वाजिपुक्ते रथेः शीघ्रमन्वयुः पुरुषो- त्तमम् ॥ देवाश्चैकोनपञ्चाशन्मरुताश्चामण्डलाः ॥ २८ ॥ अनुजग्मुः सुराः कृष्णां वायुमण्डलमध्यगाः ॥ अनुजग्मुस्तमादित्या रथैः काञ्चन