विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१४६॥

प्र० खं० अ० २३१

वरयध्वं यथा कामं पूज्या मे शरणांर्थिनः ॥ ग्रहा ऊचुः ॥ भगवन्भक्षयिष्यामस्त्वत्प्रसादेन मानुषान् ॥२७॥ एतद्धर्मभोक्तं नः सर्वेषां दीप्तिकृद्बह ॥ स्कंद उवाच ॥दुराचारांस्तथा लोके गन्धमाल्यानुलेपने ॥२८॥ तेषां शरीरे रत्यर्थं वसध्वं नात्र संशयः॥ ये भक्तोह्यम्बके देवे तथा देवे जनार्दने॥२९॥ आस्तिकाञ्छुद्धांश्च वर्जयध्वं प्रयत्नतः ॥ कराथर्माप सङ्गृह्य त्यस्ता कर्मार्णदिभिः क्रमैः ॥ ३० ॥ त्यक्ष्वं पुरुषाञ्शीघ्रं मम विज्ञाय शासनम् ॥ नाडायन उवाच ॥ एवमुक्ता ग्रहाः सर्वे स्वाम्ये चक्रुस्तदा शिशुम् ॥ ३१ ॥ कुमारं शर्वतनयं महाबलपराक्रमम् ॥ स्कन्देनैव यथोक्तं तु स्कन्द- स्कन्दुहृष्टास्तदा ॥ ३२ ॥ समेत्य सर्वे वचनमिदमुचुर्नराधिप ॥ अस्माकमपि देवेश प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ३३ ॥ एवमुक्तोऽथ धर्मात्मा ग्रहा- न्स्कन्दस्त्वभाषत ॥ यावत्षोडशवर्षाणि मानवानां भवन्त्युत ॥ ३४ ॥ तावद्भवन्तो बाधन्तु मनुष्याणां तथा प्रजाः ॥ तत्रापि बलिकामैर्धः क्षेमं तेषां करिष्यथ ॥ ततः पूर्वं ग्रहाणां तु पूज्या लोके भविष्यथ ॥ ३५ ॥ एतावदुक्त्वा भगवान्कुमारो ददौ ग्रहाणामपरं शरीरम् ॥ देहान्स्रक्त्वा प्रायक उम्रसत्त्वो लोकस्य रक्षार्थमतीव हृष्टः ॥ ३६ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे शैलूपं प्रति नाडायनवाक्ये त्रिंश- दुत्तराद्विशततमोऽध्यायः ॥ २३० ॥ ॥ शैलूप उवाच ॥ ॥ नृणां ग्रहगृहीतानां लक्षणं कथयाशु मे ॥ प्रतिपंचं धर्मज्ञ तत्र मे संशयो महान् ॥ ॥ १ ॥ ॥ नाडायन उवाच ॥ ॥ देवाविपितृभूतानां सततं चावमाननात् ॥ गुरुवृद्धद्विजाचार्यसिद्धापत्तासमर्दनात् ॥ २ ॥ बलिमंगलहोमा- दिनियमाचारवर्जनात् ॥ व्रताध्ययनधर्मादिस्रानशौचव्यतिक्रमात् ॥ ३ ॥ गुडामिषतिलक्षौद्रमद्येच्छोच्छिष्टतस्य वा ॥ श्मशानायतनाम्यासवि- ण्मूत्रोत्सर्जनादपि ॥ ४ ॥ रात्रौ चतुष्पधारथ्यशून्येचशनिवेशनात् ॥ भोजनाद्भिद्रभाण्डेषु तथा मंत्रच्छलादपि ॥ ५ ॥ श्मशानचैत्यवृक्षादि- मैथुनादिनिषेवणात ॥ अवमानादभितानान्मङ्गलानामदर्शनात् ॥ ६ ॥ इष्टैय्या बन्धुशापश्च रथ्यास्वन्कस्यसंस्वनात ॥ ऐश्वर्यनाशाच्छोकाच्च दर्पोत्सेकातिहर्षणात ॥ ७ ॥ निर्लज्जानास्तिकानां हि त्रासितानां विशेषतः ॥ गुरुभिः समर्प्यमाणाकर्तृन्च्यात्सातुनिन्दनात् ॥ ८ ॥ दुःख्वा त्यजननात्स्त्रीणां मिथ्या चैव प्रमाषणात ॥ तुषकेशकपालास्थिकपासादिप्रविष्ठितात् ॥ ९ ॥ प्राणिनां सुखदुःखेषु तथा मृतकसूतिके ॥ अन्य र्थनक्तानेषु ग्रहा गृह्णन्ति मानवान् ॥ १० ॥ बालैश्चविंसंयोगाद्देहमाविशति ग्रहः ॥ जीवः कुक्षि यथा दृश्यः प्रविशन्नेव दृश्यते ॥ ११ ॥ वन- स्पतीन्वा ऋतवो विज्ञयाश्च तथा ग्रहाः ॥ कारणैर्नाविर्भेदां ग्रहो गृह्णाति देहिनाम् ॥१२॥ रौद्रस्वभावाद्धिंसार्थी रत्यर्थी बलिकामुकः ॥ विप्रा- सार्थी बलोद्धङ्गाद्रागाद्वैहिकराद्धयात् ॥ १३ ॥ प्रयुक्तोऽन्येन मन्त्रैश्च ग्रहो गृह्णाति मानवान् ॥ कारणानि त्ववोक्तानि यद्यप्येतानि पार्थि