विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१३६॥ प्र० खं० अ० २५७

र्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे विरहिणीवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २५५ ॥ ॥ छ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ गन्धर्वाः कटके केचिद्विविशुर्भरणतस्य तु ॥ पुरस्कृत्य नृपत्याज्ञां सैनिकानां वधेप्सवः ॥ १ ॥ मायाच्छन्नशरीरास्ते ददृशुर्निशि चेष्टितम् ॥ प्रातः समरकामानां कान्तोत्कण्ठितचेतसाम् ॥ २ ॥ मनोरथरथाढ्यः कश्चिच्चाणेश्वरीं ब्रजन् ॥ न लेभे शयने निद्रां कृत्वे गणममुत्सुकः ॥ ३ ॥ कश्चिच्चन्द्रकरस्पर्शशिशिरोपारिपीडितः ॥ ददर्श चन्द्रं दिव्याङ्घिप्रावदनलनिर्जितम् ॥ ४ ॥ कश्चित् चिन्तयन्नेवं प्रियां प्राणधनेश्वरीम् ॥ उत्तानं शयनं चक्रे तारकागणकं दिवि ॥ ५ ॥ पश्यन्ननिमिषकूंतं दिद्यं पञ्चच्छंदं विलज्जितम् ॥ प्रियया स्वकृतं कश्चित्सुहृदा वयति शर्वरीम् ॥ ६ ॥ निवेद- मतिरम्येण दद्दते चन्द्ररश्मिभिः ॥ कश्चिद्विहीनस्तन्वङ्ग्या शयनीयोऽपि लिख्यते ॥ ७ ॥ स्वप्नेनोपप्लवन्तान्दिसङ्गमागमनोत्थः ॥ पुरोऽङ्गुपिनो गन्धर्वः कश्चिद्भोमाभसम्भवात ॥ ८ ॥ प्रियां संप्रेषितां प्रेक्ष्य समालापपरायणः ॥ न वेद कश्चिद्राजेन्द्र गतामपि विभावरीम् ॥ ९ ॥ ज्वलन्तम् निशं कश्चिच्छरीरे विरहानलम् ॥ सहसा शमयामास ध्यायन्नम्बुजसुखीं प्रियाम् ॥ १० ॥ श्यामां विकचुरुच्कां तन्वीं भुनां प्राणपहारिणीम् ॥ प्रियां च लङ्घयिष्ठिं च कश्चित्स्मरति मुत्सुकः ॥ ११ ॥ सगुणां तनुमध्यां च नवकाञ्चनसन्मृणाम् ॥ यस्माद् दयितां कश्चिद्वापयष्टिं तथैव च ॥ १२॥ विचिन्तनानि गन्धर्वा भरतस्य च सैनिकान् ॥ न शेकुराधर्षयितुं भरतस्य समाश्रयात् ॥ १३ ॥ अन्येऽपि ये देववरम्य विष्णोः म्मरन्ति नित्यं यदुनाथपा दौ ॥ गन्धर्वयक्षासुरराक्षसेभ्यो भयं न तेषां भवतिह किञ्चित् ॥ १४ ॥ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्कण्डेयवज्र संवादे विरहिण्वेनं नाम षट्पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥ २५६ ॥ ॥ छ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥ अथ गाजगुह्रस्यं तु नगरं चे विसाजिताः ॥ गंधर्वा ददृशुस्तत्र पुरिश्रियमनुत्तमाम् ॥ १ ॥ चन्द्रासपत्यन्तरुतानि गृहसुल्यानि सर्वशः ॥ ददृशुर्बहुगन्तानि बहुधान्यनतानि च ॥ २ ॥ पुरोद्यानानि रम्याणि ददृशुश्च समन्ततः ॥ अलंकृतानि वापीभिर्दुमषण्डैश्च याद्वव ॥ ३ ॥ उद्यानेषु विचित्रेषु नरगुल्यानुगान्निताम ॥ पश्यन्ति तत्र सङ्गानि गंधर्वाः पानपायिनाम् ॥ ४ ॥ बहुकण्ठानां निनोदेन गीतेन मधुणेण च ॥ एकातामिव संयातं चारुपदपदिशिक्षितम् ॥ ५ ॥ वेश्याश्चैवोपवृन्त्यन्ति क्वचित्तत्र च कामुकान् ॥ क्वचित्सामभरणाः युक्ताः कान्तैः सह महोत्कटाः ॥ ६ ॥ पुंसानां नग्नगीणां गन्धर्वान्वतत्र चेष्ट्रि तम् ॥ ददृशुर्बहुदायाणां मायाच्छादितविग्रहाः ॥ ७ ॥ गायन्त्यन्ये रुदन्त्यन्ये हसन्त्यन्ये तथैव च ॥ आलिङ्ग्यन्ति तथैवान्ये मदमत्ताः पर-

---

१ 'मत्तानाम्' इति ख० ।

॥१३६०॥