विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

क्षुरप्रान्चन्द्रांश्च वराहवदनांस्तथा ॥ २१ ॥ गदार्मुद्गुण्डीः प्रासांश्च भिण्डिपालानपरश्वधान् ॥ हुडान्मुण्डान्मलगुडांश्चक्रवद्द्वांस्तथा परान् ॥ ॥ २२ ॥ एतानन्यांश्च विविधान्ववर्ष परमायुधान् ॥ पत्तिद्दिराशुधैर्घोरैर्बोध्यमानः स राघवः ॥ २३ ॥ वायव्यास्त्रेण तां मायां नाशयामास शत्रुहा ॥ ततो बभूव राजेन्द्र गन्धर्वः पर्वतो महान् ॥ २४ ॥ क्षरतप्रवणो घोरः शिखरेण समुच्छ्रितैः ॥ मायां तां पार्वतीं श्रीमान्वज्रास्त्रेण रघूद्वहः ॥ २५ ॥ नाशयामास राजेन्द्र सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ हन्यमानासु मायासु रूपांश्चक्रे सुदारुणान् ॥ २६ ॥ यक्षाणां राक्षसानां च पिशा- चानां पतिस्त्रिणाम् ॥ सिंहव्याघ्रतरक्षूणां कुञ्जराणां तथैव च ॥ २७ ॥ बभञ्ज तस्य मायास्ता दिव्यास्त्रैर्भरतो रणा ॥ हन्यमानासु मायासु लाघवाद् रतं रणे ॥ २८ ॥ मोहयामास राजेन्द्र शैलपूगो रणार्दपतः ॥ भरतोऽपि धनुष्कोट्यां शरांश्रे च निलीयते ॥ २९॥ ध्वजाग्रे च रथाग्रे च तुरगाग्रे पुनः पुनः ॥ सायकान्भारताञ्शौर्याद्द्रासुंसयामास याद्वव ॥ ३० ॥ राघवस्त्वतुपुस्तस्य देवदत्याश्च संशयः ॥ असुरा मुमुचुर्वोरमह्मासं सुदारुणम् ॥३१॥ दैत्यानामट्टहासेन भरतः कुपितो भृशम् ॥ नारायणास्त्रं संयोज्य शरेणानतपर्वणा ॥ ३२॥ इषेण हन्तुं तं क्रोधाद्गन्धर्वं रणगर्वितम् ॥ अस्त्रं तत्संहतं ज्ञात्वा जगाम स्वं रथं त्वरन ॥ ३३॥ इषेण हन्तुं तं चक्रे रुद्रास्त्रेण तु दारुणम्॥ एतस्मिन्नेव काले तु सुमोच भरतः शरम् ॥ ३४॥ कालानलसमप्रख्यं सुपुङ्खं सफलं तथा ॥ राजितं वैनतेयस्य पक्षैः शत्रुविनाशनम् ॥ ३५ ॥ हत्वा रुद्रास्त्रवेगेनू स्थस्यस्य महीपतेः ॥ बिभेद हृदयं राजन्र्म भित्त्वाथ काञ्चनम् ॥ ३६ ॥ राक्षश्च हृदयं भित्त्वा भित्त्वा च वसुधात लम् ॥ स्नात्वा रसातलामभःसु तूर्ण पुनरुपागमत् ॥३७॥ गन्धर्वराजोऽभिहतः शरेणा- नतपर्वणा ॥ र्थनीडे धनुस्त्यक्त्वा ममार परवीरहा ॥ ३८ ॥ पितरं निहतं दृष्ट्वा शैलूषतनया रणे ॥ क्रोधदुःखपरीतास्ते भरतं रणकर्कशम् ॥ ॥ ३९ ॥ विव्यधुर्भृशतिश्चै वाणैरशीविषोपमैः ॥ आयुधैर्विविधाकारैस्तदा ते वै रणाजिरे ॥ ४० ॥ मायाश्च विविधाश्चक्रुर्मरतस्य विपत्तये ॥ अन्तर्हितं च तेयांतं नानाहेतिमपर्षिभिः ॥ ४१ ॥ अस्त्रैश्च केचिद्वरंतं प्रववृधुर्महारथाः ॥ भूरिभावतत्स योधानां महास्त्राणां महाबलात् ॥ ४२ ॥ प्रतापादग्रजालानां संशयं परमं गताः ॥ कालाभ्रमथ सांवतं सुमोच भरतस्तदा ॥ ४३ ॥ तस्मादस्त्रात्स्रहस्राणि शस्त्राणां निर्ययुस्तदा ॥ गन्धर्व- सैन्यं सकलमस्त्रैस्तैः प्रत्यहन्यत ॥ ४४ ॥ शस्त्रैः केचिच्छिरसः कृत्वा गन्धर्वसत्तमाः ॥ विवाहाश्च कृताः केचित्केचिद्वद्वाङ्गिन्द्रिया कृताः ॥ ४५ ॥ केचिद्दिबाहवश्चैव केचिद्वयक्षश्च याद्वव ॥ गन्धर्वाणां च ताः कोट्यस्तिस्रः संग्रामशालिनाम् ॥ ४६ ॥ अणेनास्त्राप्रपातेन भरतेन निपा- तिताः ॥ गन्धर्वसैन्ये निहते प्रववुर्मारुताः शिवाः ॥ ४७ ॥ पुष्पवर्षं पपाताथ भरतस्य तु मूर्धनि ॥ दिशश्च निर्मलाभूता देवानां

२९