विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि०प०
द्वि० खं०
अ० ३४
॥१७५॥
॥१७६॥

अश्रमसंभवाः ॥ श्मशानसंभवा ये च न ते कार्याः कथंचन ॥ ८ ॥ प्राणिनां यः सजात्येन शृङ्गे शृङ्गि निपातितः ॥ तच्छृङ्गं वर्जयेच्चापं नित्यं
शाङ्गे विचक्षणः ॥ ९ ॥ लोहानि गम चत्वारि शस्यन्ते चापकर्मणि ॥ सुवर्णं रजतं ताम्रं तथा कृष्णायसं द्विज ॥ १० ॥ कांस्येन ज्ञापस्तं तु
मत्तमपि कारयेत् ॥ वार्क्षिवं शारथं शार्ङ्गं गैहीजं चापि कारयेत् ॥ ११ ॥ वार्क्ष चन्दनजं श्रेष्ठं वैतसं धान्वनं तथा ॥ मालशालिशलाकिज्ञानां
ककुभस्यार्जुनस्य च ॥ १२ ॥ वंशास्य च महाभाग मवेच्छ्रेष्ठतमं विदुः ॥ शुद्धैर्हतैः काष्ठैस्तु चापं कार्यं प्रयत्नतः ॥ १३ ॥ वंशानामपि तच्छ्रेष्ठं
यत्र गङ्गा महानदी ॥ मालनामापि तच्छ्रेष्ठं गोमती यत्र भार्गव ॥ १४ ॥ विन्ध्यशैलकुलोद्भूतं श्रेष्ठं वैतसीतं तथैव च ॥ एवं द्रव्यमयं कार्य चापं
लक्षणसंयुतम् ॥१५॥ ग्रहणं लक्षणं चास्य भविष्यति च यद्ध्रुवम् ॥ सुश्वक्ष्णं दृढिकान्तं शणमक्क्षमुवं तथा ॥ १६ ॥ श्लक्ष्णं लिष्टं सुसंस्थानं
सारवन्तं सुमंहतम् ॥ अवतामसुलवं नित्यं पुंसामनवलोकितम् ॥ १७॥ एतद्दिहाशकं श्रेष्ठं चापान्तं विदुर्भुधाः ॥ गज्ञा चापस्य कर्तव्या पूजा वा
णवस्य च ॥ १८ ॥ नित्यं देवकुले राम वृत्तस्य च विशेषतः ॥ अयमश्याय वंशाभ्यः शल्यन्याह द्वगे भवेत् ॥ १९ ॥ भण्डैश्चो महीनित्यं
शरत्काले भृगूत्तम ॥ शराः किराताजाः श्रेष्ठाः काञ्जीपुष्पसमाेपताः ॥ २० ॥ तेभ्योऽपि ते श्रेष्ठतमाः स्कन्दजन्ममहीभवाः ॥ स्थिराया नि
मप्रपर्वाणः सुावन्तः समाहिताः ॥ २१ ॥ ऋजवो मधुवर्णाभाः सजाताः शाण्ड़ा दृढाः ॥ न्तार्कवृद्धाः सुतश्राव सुपुङ्खाः कृतवाष्मः ॥ २२ ॥
तैलधौताश्च कर्तव्या रुक्मपुङ्खीश्चिषण्णवाः ॥ तथा विषमपर्वाणः फ्लेश्च वणवर्जितेः ॥ २३ ॥ एकं त्रिपुञ्खं कर्तव्यं गजन्वेत्तच्छूदोत्तरम् ॥
रुक्मपुङ्खं सुवर्णाग्रमयःफलमनुत्तमम् ॥२४॥ स्नायुबद्धं बलं तस्य रुक्मवन्त्यं तु कारयेत् ॥ वस्त्रैश्च लक्षणाोपेतैर्भुषितं तु कारयेत्॥२५॥ मण्डनं
तस्य कर्तव्यं मांसपक्मगणनृपैः ॥ तस्य पूजा सदा कार्या सानिपेकस्य भवेत् ॥ २६ ॥ यन्नावायमभिषेकं च मङ्गल्येषु च कृत्वेषु ॥ मपनाक
तु तं चापं मपताकं तु कारयेत् ॥ मङ्गल्यं तन्नरेन्द्राणां कथितं भृगुनन्दन ॥ २७ ॥ यं चापन्तं विनतं दुःखः सुवर्णान्तंणपेक्षितं मर्दैवं ॥
वर्णन्त मार्कं परिपूजयन्ति भवन्ति ते राम विपद्ध्रुवाः ॥ २८ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मार्कण्डेयसुमंत्रवादे चापलक्षकशं नाम
षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥ ॥ पुष्कर उवाच ॥ शृणु सुमेरुशिखरे काञ्चने गन्धपर्वते ॥ स्वर्णाङ्ख्याह्लाद भृष्टा यत्रे नृत्यन्ति मारुते ॥ १ ॥
तस्मिन्यज्ञे म दृदृशे विप्रं च लेहदानवम् ॥ विश्वस्य शमनं तस्य चिन्तयामास तत्त्ववित् ॥ २ ॥ तदा चिन्तयतस्तस्य पुरुषः पावकद्द्युती ॥
नीलोत्पलदलश्यामः स्वरूचा वञ्चितेक्षणः ॥ शा प्रोशुः सुवदनः श्रीमान्वलनाप्रतिमोग्र युधि ॥ म वज्रन्द वह् तद्वत् दैवं कमलोद्भवम् ॥ ४॥