विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध० ॥१४७॥

द्वि० खं० अ० ३५

न्यूभिः ॥ ४६ ॥ मृतं भर्तारमादाय यदि वाथ पतिव्रता ॥ प्रविशेद्विशिखाशैलं ज्वलितं जातवेदसम् ॥ ४७ ॥ तिस्रः कोट्योर्द्धकोटी च यानि लोमानि मानवे ॥ तावन्त्येव शताब्दानि स्वर्गलोके महीयते ॥ ४८ ॥ व्यालग्राही यथा सर्पं बिलादुद्धरते बलात् ॥ एवं भर्तारमादाय सह तेनैव गच्छति ॥ ४९ ॥ सहृत्तमध्याणयितुं गतानां स्त्रीणां वियोगक्षतकातराणाम् ॥ तासां मृते जीवितवल्लभे हि नाग्निप्रवेशादपरो हि धर्मः ॥ ५० ॥ इति विष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने स्त्रीधर्मो नाम चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३४ ॥ राम उवाच ॥ ॥ स्त्रीणां पूज्यतमा लोके देवतास्त्वं प्रकीर्तय ॥ तासां कालं विधानं च फलं पूजनतस्तथा ॥ १ ॥ पुष्कर उवाच ॥ श्रियः सम्पूजनं कार्यं स्त्रीभिस्तु सततं गृहे ॥ पुष्पाद्यैर्माल्यनैवेद्यधूपदीपादिलेपनैः ॥ २ ॥ गृहसम्सर्जनं राम तथा तस्योपलेपनम् ॥ पुष्पोपहारकरणं सुपांशुकरणमेव च ॥ ३ ॥ सर्वमेतद्विजानीयाच्छ्रियः सम्पूजनं द्विज ॥ स्नानानुलेपनं यच्च गन्धवर्णोपधारणम् ॥ ४ ॥ सुवर्णता च नारीणां श्रियः सम्पूजनाद्भवेत् ॥ अष्टमीषु च सर्वासु पूजनीयाऽशोकिका ॥ ५ ॥ गन्धमाल्यनमस्कारधूपदीपादिभिस्तथा ॥ तस्मिन्नहनि या भुङ्क्ते नक्तं तैलविवर्जितम् ॥ ६ ॥ भवत्यथ विशोका सा यत्रयत्राभिजायते ॥ अष्टमीषु च सर्वासु न चेच्छक्नोति भार्गव ॥ ७ ॥ प्रोष्ठपद्यां व्यतीतायां या स्यात्कृष्णाष्टमी द्विज ॥ तस्यामवश्यं कर्तव्या देव्याः पूजा यथाविधि ॥ ८ ॥ अपामिव त्रिलोकेषु प्रकृतिः स्त्रीषु चोच्यते ॥ या प्रेरयति कर्माणि लोकेषु द्विजसत्तम ॥ ॥ ९ ॥ तस्यां सम्पूजनं कार्यं शुक्लां पञ्चदशीं तथा ॥ माल्यानुलेपनैः शुक्ल्रैर्धूपेन च सुगन्धिना ॥ १० ॥ रक्तवस्त्राप्रदानेन दीपदानेन चाप्यथ ॥ वर्दूलैश्च तथा भक्ष्यैर्भोज्यैश्चौष्यैस्तथैव च ॥ ११ ॥ पूजयित्वा च तां देवीं भोक्तव्यं निशि भार्गव ॥ यदि पञ्चदशीं सर्वां न शक्नोति कदाचन ॥ ॥ १२ ॥ देव्याः सम्पूजनं कार्यमवश्यमपि कार्तिके ॥ उपातिं पूजयित्वा तु सा तु नारी पतिव्रता ॥ १३ ॥ सदा धर्मरता साध्वी लोके भवति भार्गव ॥ नाशुभं च मतिस्तस्याः कदाचिदपि जायते ॥ १४ ॥ एकादशीं तथा कृष्णां फाल्गुने मासि भार्गव ॥ शुक्ले देवस्य कर्तव्या पूजा धर्म भृतां वर ॥ १५ ॥ पूजनाच्छन्दोदेवस्य तनयं गुणवर्जितम् ॥ न प्राप्नोति तथाऽऽप्नोति गुणवन्तमसंशयम् ॥ १६ ॥ गन्धमाल्यादिभिर्भक्त्या तथा वै वास्तुदेवताम् ॥ एकादशीं तथा प्राप्य चैत्रशुक्लस्य पूजयेत् ॥ १७ ॥ संपूज्य तां महाभाग गृहमङ्गो न जायते ॥ शुक्लाष्टमीं तु सम्प्राप्य मासि भाद्रपदे तथा ॥ १८ ॥ दूर्वाप्रतानं लुप्यन्तुद्उत्तराशाभिगामिनम् ॥ पूजयेद्गन्धमाल्याद्यै गन्धमाल्यानुलेपनैः ॥ १९ ॥

॥१९७॥