विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

कर्णमूलेषु सर्वेषु मक्षिकाद्विङ्ससैन्धवैः ॥ ३ ॥ सिद्धं तैलं प्रदातव्यं गोरसो वाथवा पुनः ॥ माक्षिकं सैन्धवं शंखं तगरीं पिप्पलीं सिताम् ॥ ४ ॥ अजाक्षीरेण संपेष्य गुलिकां कारयेद्द्भिषकू ॥ एतन्नेत्राञ्जनं श्रेष्ठं घृतमाक्षिकसंयुतम् ॥ ५ ॥ बिल्वमूलमपामार्ग धातकीं च सपाटलाम् ॥ कुटजं दन्तमूलेषु लेपं तच्छूलनाशनम् ॥ ६ ॥ दन्तशूलेहरिद्वेऽमृते राम विपाचितम् ॥ मुखरोगेहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवम् ॥ ७ ॥ शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफलां च नलञ्जहे ॥ शृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे वल्कलं कुटजस्य च ॥ ८ ॥ अपामार्गगवांऽगश्च लवणेन विमिश्रितम् ॥ औषधं मुखरोगेण ज्वरदाहविना- शनम् ॥ ९ ॥ हृच्छूले बस्तिशूले च वातरोगे क्षते तथा ॥ त्रिफलाघृतसंमिश्रं गवां पानं प्रशस्यते ॥ १० ॥ शतपुष्पायुतं पक्वं तैलं कुटजचि- त्रकैः ॥ गवां राम प्रदातव्यं सर्व्वदोषविनाशनम् ॥ ११ ॥ अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठां चैव प्रदापयेत् ॥ आनाहे घृतसंयुक्तां दापयेत्पञ्चाङ्गुणीमिषाम् ॥ ॥ १२ ॥ सर्वेषु कुष्ठरोगेषु तथा शाखारोगेषु च ॥ शृङ्गवेरं च दार्वी च कासे श्वासे प्रदापयेत् ॥ १३॥ दातव्या भस्मसन्धाने प्रियङ्गुर्लवणाम्विता ॥ वातरोगेषु सर्वेषु शतपुष्पाविपाचितम् ॥ १४ ॥ गवां तैलं प्रदातव्यं सर्ववातागदापहम् ॥ यूषणं मधुसंमिश्रं कफरोगेषु दापयेत् ॥ १५ ॥ पित्त- रोगेषु सर्वेषु मधुयष्टिविपाचितम् ॥ गव्यमाज्यं प्रदातव्यं सर्वपित्तगदापहम् ॥ १६ ॥ शाखोटकरसापानं रक्तपित्ते प्रशस्यते ॥ गोयुजानां च चूर्णानि माषांश्चैव ससर्षपाः ॥ १७ ॥ पयसा च समालोड्य गुरुमिश्राः प्रदापयेत् ॥ रक्तस्रावेषु कृच्छ्रेषु गवांमेतत्प्रशस्यते ॥ १८ ॥ तिलाम्पक्कहरूशैश्च हरित्ताल घृतं तथा ॥ अभ्रक्षतानां धेनूनां लेपने तत्प्रशस्यते ॥ १९ ॥ वत्सानां च सगोगाणां पाठां तक्रेण पाययेत् ॥ हरिद्रां क्षीरसंयुक्तामथवा रोगशान्तये ॥ २० ॥ माषास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा ॥ एषां पिण्डाः प्रदातव्या लवणेन सुमंस्कृताः ॥ पुष्टि- प्रदा तु वत्सानां वृषभाणां बलप्रदा ॥ २१ ॥ देवदारुवचामींशिगुग्गुलुं हिङ्ससर्षपाः ॥ एष धूपः प्रदातव्यः किञ्चिद्घृतपरिप्लुतः ॥ २२ ॥ सर्वग्रह- विनाशाय फलङ्कारायुतः शुभः ॥ घण्टा चापि गवां कार्या धूपनेनैव धूपिता ॥ २३ ॥ अश्वगन्धा तिलं चुक्रं वस्तियोगे प्रशस्यते ॥ अश्वगन्धा- युतं तकं तिलान्वस्ति प्रशस्यते ॥ भवति क्षीरिणी तेन धेनुर्बहुकुलोद्भव ॥ २४ ॥ पिण्याकमेव निर्दिष्टं गवां गम्रस्थापनम् ॥ शीतोदपानमार्द्रञ्च यवसं च विवर्जयेत् ॥ २५ ॥ जरान्विता तथा श्यान् तश्च शींतं द्विजोत्तम ॥ धार्यं चैव गवां मध्ये मतौजः सर्वथा भवेत् ॥ ॥ २६ ॥ गवां वेश्मनि दीपास्तु दातव्या राम रात्रिकाः ॥ २७ ॥ गवां हि रोगोपशमाय शस्तं गतेऽर्धमासे लवणं सदैव ॥ आनाहशूलारुचिना- शनं तद्गात्रिकम्पापि तथा प्रशस्तम् ॥२८॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा०सं० रामं प्रति पुष्करोपाख्याने गोचिकित्सितं नाम त्रि[त्रि...]