विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०	द्वि० खं०
॥२०६॥	अ० ४७

येत ॥ ४२ ॥ शरन्निदाघयोः सर्पिस्तैलं शीतवसन्तयोः ॥ वर्षासु शिशिरे चैव वस्तौ देयमिहेष्यते ॥ ४३ ॥ गुर्वनिन्द्यनिन्दभक्तानि व्यायामः स्नानमातपम् ॥ पायुर्वस्तं च वाहस्य स्नेहीष्टस्य वर्जितम् ॥ ४४ ॥ स्नानं पानं सकृद्द्यमश्वानां सलिलेऽगमे ॥ अत्यर्थदुर्दिने काले स्नानमेकं प्रशस्यते ॥ ४५ ॥ युक्तशीतातपे काले द्विः पानं लवणं सकृत् ॥ ग्रीष्मे त्रिः स्नानपानं स्यात्किं तत्स्याद्वाहनम् ॥ ४६ ॥ निस्तुषाणां प्रदा- तव्यं यवानां चतुरोढकम् ॥ यवणाीहिसोदालक्तलनां वापि दापयेत् ॥ ४७ ॥ अहोरात्रेण चान्द्रस्य यवस्य तुला दश ॥ अष्टौ शुष्कस्य दातव्याश्चातलोऽथ बुसस्य वा ॥ ४८ ॥ दुर्वा पित्तं बुसः काश्यं तद्बुसः श्लेष्मसञ्चयम् ॥ नाशयेत्पर्युषितं श्वासं तथा माषो बलक्षयम् ॥ ४९ ॥ वातिकाः पैत्तिकाश्चैव श्लेष्मजाः सान्निपातिकाः ॥ न रोगाः पीडयिष्यन्ति दुर्वाहारं तुरङ्गमम् ॥ ५० ॥ द्वौ रज्जुबन्धौ दुग्धानां पक्षयोर्भययोरपि ॥ पश्चाद्वन्धश्च कर्तव्यो हरकीलव्यापाश्रयः ॥ ५१ ॥ केशान्कुरूपमास्यस्य केशपुच्छप्रकल्पनम् ॥ छेदः कुरप्रवृद्धौ च वर्जयेत्तु कनीनिकाम् ॥ ५२ ॥ यत्नोपन्यस्तयवसः कृतधूपनभूशयः ॥ वसेत्सुः सम्भृते स्थाने प्रदीपः सर्वरात्रिकैः ॥ ५३ ॥ शालाबाह्मस्तोजाः कुक्कुवाक्वश्च घायश्च शालासु तथैव धेनुः ॥ कुर्युर्निशीथे पुरुषाः सशस्त्राः संरक्षणं राम तुरङ्गमाणाम् ॥ ५४ ॥ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे द्वितीयखण्डे मा० सं० रामं प्रति पुष्करो- पाख्याने अश्वचिकित्सा नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४६ ॥ ॥ छ ॥ ॥ पुष्कर उवाच ॥ ॥ नित्यं नैमित्तिकं काम्यं शान्तिकर्म निबोध मे ॥ पञ्चमीषु च सर्वासु श्रीधरं पूजयेद्बुधराम ॥ १॥ श्रियश्च पूजनं कार्यं हयराज्ञस्तथैव च ॥ रामोश्चैःश्रवसो नित्यंगन्धमाल्यानुलेपनैः ॥ ॥ २ ॥ धूपदीपनमस्कारैस्तथा चैवाप्तसम्पदा ॥ शरद्सन्तयोः कार्यमेकदन्तस्य पूजनम् ॥ ३॥ प्रतिपत्पञ्चमी षष्ठी सप्तमी द्वादशी तथा ॥ प्रशस्तास्तिथयो राम सूर्यवारो विशेषतः ॥ ४ ॥ कृत्तिकां रोहिणीं भाग्यं चार्यममश्विनीं तथा ॥ त्वाष्ट्रं सावित्रमादित्यं वायव्यं च भगुत्तम ॥ ॥ ५ ॥ नक्षत्राणि प्रशस्तानि शुक्लपक्षस्तथैव च ॥ उद्यानेषु विचित्रेषु नदीनां पुलिनेषु च ॥ ६ ॥ देवतायतने राम पूजनं तस्य कारयेत् ॥ अर्घ्यधूपनमत्कारदीपपुष्पान्न सम्पदा ॥ ७ ॥ कुल्योपाह्लाह्विकामक्ष्यमथमांसमुरासवैः ॥ ओदनैः परमान्नेन फलैः कालेद्भवैः शुभैः ॥ ८॥ नृत्य गीतेन वाद्येन शङ्खशब्देनतथैव च ॥ सावित्र्यैष तथैवाज्यं जुहुयाज्जातवेदसि ॥ ९ ॥ ॐकारपूर्वं च तथा रेवन्ताय पुनःपुनः ॥ द्विजातिपूजनं कार्यं माल्यमोदकचन्दनैः ॥ १० ॥ दक्षिणाभिश्च धर्मज्ञ यथाविभवपूरुषैः ॥ नारीषु वर्जयेत्सर्वं रेवन्तस्य निवेदितम् ॥ ११ ॥ एवं सम्पूजितो दद्यात्तुरङ्गमशतान्यपि ॥ बलं तेजस्तथारोग्यं तुरङ्गाणां च भार्गव ॥ १२॥ अश्वयुक्शुक्लपक्षस्य पञ्चम्यां नरोत्तम ॥ तुरङ्गमाणां

	॥२०६॥